Czym jest nowenna i jak ją odmawiać? Przewodnik krok po kroku

Czym jest nowenna i jak ją odmawiać? Przewodnik krok po kroku

Nowenna to modlitwa odmawiana przez dziewięć kolejnych dni, zwykle w jakiejś szczególnej intencji albo jako przygotowanie do święta. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa novem, czyli „dziewięć”. Nie ma w tym nic skomplikowanego: wybierasz modlitwę, wybierasz intencję i przez dziewięć dni codziennie wracasz z nią do Boga.

Ten przewodnik wyjaśnia, skąd wzięła się nowenna, jakie są jej rodzaje, jak odmawiać ją krok po kroku i które nowenny możesz odmówić już dziś w Catho+.

Skąd pochodzi nowenna?

Pierwszą „nowennę” znajdujemy w Biblii. Po swoim wniebowstąpieniu Jezus polecił uczniom, by czekali w Jerozolimie, aż otrzymają Ducha Świętego. Wrócili więc do Wieczernika i czekali. Święty Łukasz opowiada, że wszyscy trwali jednomyślnie na modlitwie razem z niewiastami, z Maryją, Matką Jezusa, i z Jego braćmi (Dz 1,12-14). A potem, w dniu Pięćdziesiątnicy, zstąpił na nich Duch Święty (Dz 2,1-4).

To jest serce każdej nowenny: wytrwała, pełna ufności modlitwa, w której czekamy, aż Bóg zadziała. Uczniowie nie wiedzieli dokładnie, co ich czeka. Po prostu trwali razem, trwali przy Maryi i nie przestawali się modlić. Kościelne Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii (2001) wywodzi nowennę przed Zesłaniem Ducha Świętego właśnie z tej sceny, z dni wspólnej modlitwy między Wniebowstąpieniem a Pięćdziesiątnicą (Dyrektorium, 155).

🕊️ Odmów Nowennę do Ducha Świętego i sześć innych nowenn w Catho+ →

Rodzaje nowenn

Każda nowenna trwa dziewięć dni, ale nie każda ma ten sam cel. Wyróżniamy trzy główne rodzaje.

Nowenny przygotowujące do święta

Tak jak szykujemy się do wielkiej rodzinnej uroczystości, tak Kościół często przygotowuje się do wielkiego święta dziewięcioma dniami modlitwy. Dyrektorium o pobożności ludowej zauważa, że święto bywa poprzedzone triduum (trzy dni), septenną (siedem dni) albo nowenną i że są one prawdziwym przygotowaniem do świąt Matki Bożej (Dyrektorium, 189).

  • Nowenna przed Zesłaniem Ducha Świętego to najstarszy wzór ze wszystkich. W 1897 roku papież Leon XIII w encyklice o Duchu Świętym, Divinum Illud Munus, polecił, by co roku przed Zesłaniem Ducha Świętego odprawiano nowennę we wszystkich kościołach parafialnych (nr 13).
  • Nowenna przed Bożym Narodzeniem, w ciągu dziewięciu dni poprzedzających święta: więcej o niej poniżej.
  • Nowenny przed świętem świętego: wiele osób odmawia nowennę do świętego Józefa, która kończy się 19 marca, do świętego Antoniego z Padwy, kończącą się 13 czerwca, do świętego Michała Archanioła, kończącą się 29 września, do świętej Teresy z Lisieux, kończącą się 1 października, albo do świętego Judy Tadeusza, kończącą się 28 października.
  • Nowenny przed świętem maryjnym: nowennę do Niepokalanego Poczęcia odmawia się od 29 listopada do 7 grudnia (zob. nasz przewodnik Niepokalane Poczęcie: co oznacza?), a nowennę do Matki Bożej z Guadalupe od 3 do 11 grudnia (zob. Matka Boża z Guadalupe).

Nowenny błagalne

To dziś najczęstszy rodzaj nowenny. Masz jakąś potrzebę, małą albo dużą: pracę, chorego przyjaciela, trudną decyzję, dziecko, które oddaliło się od wiary. Przez dziewięć dni przynosisz ją Bogu, często prosząc jakiegoś świętego, by modlił się razem z tobą i za ciebie. Prosić świętych o wstawiennictwo to tak, jakby prosić przyjaciela o modlitwę, z tą różnicą, że ci przyjaciele są już u Boga.

Nowenny za zmarłych

Modlitwa przez dziewięć dni za kogoś, kto odszedł, to bardzo dawny zwyczaj. Kościół zachowuje go do dziś na najwyższym szczeblu: gdy umiera papież, kardynałowie przez dziewięć kolejnych dni sprawują obrzędy pogrzebowe w intencji jego duszy (Jan Paweł II, Universi Dominici Gregis, 27). Wiele rodzin robi to samo, w prostszej formie, za kogoś bliskiego.

Szczególny przypadek: nowenny nieustające

Niektórych nowenn nie odmawia się przez dziewięć kolejnych dni, lecz w jeden wybrany dzień tygodnia, raz po raz, w parafii albo w sanktuarium. Nazywa się je „nowennami nieustającymi”. Najbardziej znana jest nowenna do Matki Bożej Nieustającej Pomocy, odprawiana w każdą środę: na Filipinach co tydzień przyciąga ogromne tłumy do sanktuarium w Baclaran w Manili. Inna to nowenna do Matki Bożej od Cudownego Medalika, odmawiana w poniedziałki.

Nowenna przed Bożym Narodzeniem

Dziewięć dni przed Bożym Narodzeniem to w wielu krajach najbardziej ukochana nowenna roku. Kościelne Dyrektorium o pobożności ludowej proponuje, by odmawiać ją z Nieszporami od 17 do 23 grudnia, z wielkimi antyfonami „O”, które wzywają Chrystusa Jego biblijnymi imionami: Mądrość, Korzeń Jessego, Klucz Dawida, Wschód, Emmanuel (Dyrektorium, 103). To ostatni odcinek Adwentu: oczekiwanie staje się coraz intensywniejsze, a nowenna pomaga zrobić miejsce dla Tego, który przychodzi. (Więcej o tym okresie w naszym przewodniku Kiedy zaczyna się Adwent?)

W niektórych krajach nowenna przed Bożym Narodzeniem stała się wielką tradycją ludową:

  • Na Filipinach: Simbang Gabi, dziewięć Mszy, o świcie albo wieczorem, od 16 do 24 grudnia. Ostatnia, w Wigilię, to Misa de Gallo.
  • W Meksyku i w dużej części Ameryki Łacińskiej: Las Posadas, dziewięć wieczorów, od 16 do 24 grudnia, przypominających, jak Maryja i Józef szukali w Betlejem miejsca na nocleg. Sąsiedzi idą w procesji, śpiewają pod drzwiami, prosząc o schronienie, modlą się razem, często na Różańcu, a na koniec wspólnie świętują.

Gdziekolwiek mieszkasz, możesz przeżyć ją po prostu w domu: od 16 albo 17 grudnia wybierz każdego wieczoru stałą porę, zapal świecę, przeczytaj Ewangelię z danego dnia i odmów nowennę do Matki Bożej, która jak nikt inny czekała na Jezusa.

Jak odmawiać nowennę krok po kroku

  1. Wybierz intencję. Mów konkretnie i szczerze. Możesz przynieść jedną intencję albo kilka. Możesz też modlić się po prostu po to, by zbliżyć się do Boga albo przygotować serce do święta.
  2. Wybierz nowennę. Dobierz modlitwę do swojej intencji: nowennę do Ducha Świętego przed ważną decyzją, do świętego Józefa w sprawach rodziny albo pracy, do świętego Antoniego, gdy coś (albo ktoś) się zagubi. Nowenny dostępne w Catho+ opisujemy poniżej.
  3. Wybierz porę. Dziewięć dni z rzędu łatwiej wytrwać, gdy ma się stały moment: rano przy kawie, w przerwie na obiad, przed snem. Wiele nowenn zajmuje tylko pięć minut.
  4. Każdego dnia odmawiaj tę samą modlitwę. Zacznij od znaku krzyża, przypomnij swoją intencję własnymi słowami, a potem powoli odmów modlitwę nowenny. Wiele osób dodaje Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo i Chwała Ojcu.
  5. Nie tylko mów, ale i słuchaj. Zostaw minutę ciszy. Nowenna to rozmowa, a nie odtwarzanie nagrania.
  6. Dziewiątego dnia podziękuj, cokolwiek się wydarzyło. A jeśli możesz, zakończ nowennę spowiedzią albo Mszą: Dyrektorium mówi, że te nabożeństwa przynoszą najlepsze owoce, gdy prowadzą do sakramentów pokuty i Eucharystii (Dyrektorium, 189). Zobacz nasz przewodnik o siedmiu sakramentach świętych.

A jeśli opuszczę jeden dzień?

Po prostu podejmij modlitwę od miejsca, w którym została przerwana, albo dodaj opuszczony dzień na końcu. Nie panikuj i nie myśl, że coś się „zepsuło”. Bóg nie jest automatem, który się zacina, gdy zabraknie jednej monety. Jest Ojcem, który cieszy się za każdym razem, gdy do Niego wracasz.

Oczywiście wierność ma znaczenie: wracanie dzień po dniu, nawet gdy nie mamy na to ochoty, jest częścią daru, który składamy. Ale chodzi o wierność serca, a nie o techniczny przepis.

Nowenna to nie magiczna formuła

To najważniejsza rzecz ze wszystkich. Możesz natknąć się na „nowenny, które nigdy nie zawodzą”, na modlitwy łańcuszkowe, które trzeba przepisać określoną liczbę razy, albo na obietnice, że twoje życzenie spełni się dziewiątego dnia. Uważaj na nie.

Katechizm mówi jasno: przypisywanie skuteczności samej zewnętrznej materialności modlitw, bez wewnętrznych dyspozycji, których one wymagają, to popadanie w zabobon (KKK 2111). Liczba dziewięć nie ma w sobie żadnej mocy. Liczą się wiara, ufność i miłość, z jaką się modlimy.

Co więc „daje” nowenna? Przede wszystkim zmienia nas. Dziewięć dni powracania do Boga z tą samą potrzebą uczy cierpliwości, pokory i ufności. Często odpowiedź nie jest taka, jakiej się spodziewaliśmy. Czasem brzmi „tak”, czasem „jeszcze nie”, a czasem „mam dla ciebie coś lepszego”. Jak uczniowie w Wieczerniku modlimy się razem z Maryją i zostawiamy rozwiązanie Bogu: „bądź wola Twoja”.

Nowenny w Catho+

Catho+ oferuje siedem nowenn. Każda ma modlitwę główną i krótką modlitwę na każdy dzień, a także miejsce na przedstawienie swojej intencji. Oto, czego dotyczy każda z nich.

  • Nowenna do Ducha Świętego: tradycyjnie odmawiana od Wniebowstąpienia do Zesłania Ducha Świętego, śladami uczniów. Zaczyna się od klasycznego „Przybądź, Duchu Święty” i prosi o dar mądrości i dar rozumu. To także dobra modlitwa w każdym innym czasie roku, przed ważnym wyborem albo przed sakramentem, takim jak bierzmowanie.
  • Nowenna do Matki Bożej: skierowana do Maryi jako Królowej Najświętszego Różańca, przypomina Jej objawienia dzieciom w Fatimie. Prosi o miłość do Różańca i o łaski przez zasługi Jezusa Chrystusa. Naturalnie łączy się z Różańcem.
  • Nowenna do Najświętszego Serca Pana Jezusa: ofiarowanie swojego serca Sercu Jezusa, z prośbą, by być pokornym, cierpliwym i czystym, by On chronił w niebezpieczeństwach i pocieszał w utrapieniach. Jej codzienna modlitwa to krótki akt ufności: „Najświętsze Serce Jezusa, pokładam całą ufność w Tobie.” Wiele osób odmawia ją przed uroczystością Najświętszego Serca Pana Jezusa, która przypada w piątek, zwykle w czerwcu.
  • Nowenna do św. Antoniego: święty Antoni z Padwy, patron rzeczy zagubionych, znany jako cudotwórca. Nowenna prosi go, by zaniósł twoją prośbę Dzieciątku Jezus, a kończy się znaną krótką modlitwą o odnalezienie rzeczy zgubionych.
  • Nowenna do św. Józefa: powierza wszystkie twoje sprawy opiekunowi Świętej Rodziny i prosi o jego pomoc w godzinie śmierci, bo jest patronem umierających. Dobrze pasuje do spraw rodzinnych, do pracy i jako przygotowanie do jego święta 19 marca.
  • Nowenna do św. Judy Tadeusza: święty Juda, apostoł i męczennik, jest wzywany jako patron spraw beznadziejnych i trudnych. Ta nowenna jest na chwile, gdy masz wrażenie, że nie zostało już nic do zrobienia. Jej przesłanie: nadzieja jest zawsze.
  • Nowenna do św. Teresy od Dzieciątka Jezus: święta Teresa z Lisieux, „Mały Kwiatek”, która obiecała spędzać swoje niebo, czyniąc dobro na ziemi. Nowenna prosi ją o „różę” z nieba i o łaskę życia jej „Małą Drogą” prostej ufności, a kończy się jej krótkim Aktem miłości.

Nowenna do Miłosierdzia Bożego

Na szczególną wzmiankę zasługuje jeszcze jedna nowenna. W swoim „Dzienniczku” święta Faustyna zapisała, że Jezus prosił o nowennę jako przygotowanie do święta Miłosierdzia Bożego. Zaczyna się w Wielki Piątek, a kończy w Niedzielę Miłosierdzia Bożego, czyli w niedzielę po Wielkanocy. Każdy dzień ofiaruje się za inną grupę ludzi, poczynając od całej ludzkości, a szczególnie grzeszników, i tradycyjnie każdego dnia odmawia się Koronkę do Miłosierdzia Bożego.

Koronkę do Miłosierdzia Bożego znajdziesz w Catho+, a nasz przewodnik Jak odmawiać Koronkę do Miłosierdzia Bożego wyjaśnia ją paciorek po paciorku.

Najczęstsze pytania

Czy mogę odmawiać nowennę razem z innymi?

Tak, i to jest piękne. Rodzina może odmawiać nowennę za chorą babcię albo dziadka, parafia w swoich potrzebach, przyjaciele jedni za drugich. Każdy może modlić się u siebie w domu, codziennie o tej samej porze.

Czy mogę odmawiać kilka nowenn jednocześnie?

Możesz, ale nie ma potrzeby ich mnożyć. Jedna nowenna odmówiona z uwagą jest warta więcej niż trzy odmówione w pośpiechu.

A jeśli moja modlitwa nie zostanie wysłuchana?

Bóg zawsze słyszy. Nie zawsze daje to, o co prosimy, bo widzi dalej niż my. Módl się dalej, ufaj dalej i po jakimś czasie spójrz wstecz: może się okazać, że odpowiedź była, tylko w innej formie.

Zacznij nowennę w Catho+

W Catho+ znajdziesz siedem nowenn, Koronkę do Miłosierdzia Bożego i wiele innych modlitw, gotowych do odmówienia, gdziekolwiek jesteś.

Więcej przewodników