Wat is een noveen en hoe bid je een noveen?

Wat is een noveen en hoe bid je een noveen?

Een noveen is een gebed dat je negen dagen na elkaar bidt, meestal voor een bepaalde intentie of als voorbereiding op een feest. Het woord komt van het Latijnse novem, "negen". Ingewikkeld is het niet: je kiest een gebed, je kiest een intentie, en je komt er negen dagen lang elke dag mee bij God terug.

In deze gids lees je waar de noveen vandaan komt, welke soorten noveens er zijn, hoe je er stap voor stap een bidt, en welke noveens je vandaag nog in Catho+ kunt bidden.

Waar komt de noveen vandaan?

De eerste "noveen" staat in de Bijbel. Nadat Jezus naar de hemel was opgestegen, had Hij zijn leerlingen gezegd in Jeruzalem te blijven tot ze de Heilige Geest zouden ontvangen. Ze gingen dus terug naar de bovenzaal en wachtten. De heilige Lucas vertelt dat ze daar allen eensgezind volhardden in het gebed, samen met enkele vrouwen, met Maria, de moeder van Jezus, en met zijn broers (Handelingen 1,12-14). En op de dag van Pinksteren kwam de Heilige Geest over hen (Handelingen 2,1-4).

Dat is het hart van elke noveen: volhardend en vol vertrouwen bidden, terwijl we wachten tot God handelt. De leerlingen wisten niet precies wat er zou komen. Ze bleven gewoon bij elkaar, bleven bij Maria en bleven bidden. Het Directorium over de volksvroomheid en de liturgie (2001) van de Kerk voert de pinksternoveen precies op dit tafereel terug: de dagen van gezamenlijk gebed tussen Hemelvaart en Pinksteren (Directorium, 155).

🕊️ Bid de Noveen tot de Heilige Geest, en zes andere noveens, in Catho+ →

De verschillende soorten noveens

Elke noveen duurt negen dagen, maar niet elke noveen heeft hetzelfde doel. Er zijn drie grote families.

Noveens als voorbereiding op een feest

Zoals we ons voorbereiden op een groot familiefeest, zo bereidt de Kerk zich vaak met negen dagen gebed voor op een groot feest. Het Directorium over de volksvroomheid merkt op dat een feestdag vaak voorafgegaan wordt door een triduüm (drie dagen), een septene (zeven dagen) of een noveen, en dat die een echte voorbereiding zijn op de feesten van Onze-Lieve-Vrouw (Directorium, 189).

Noveens om iets te vragen

Dit is vandaag de meest voorkomende soort. Je hebt iets nodig, klein of groot: werk, een zieke vriend, een moeilijke beslissing, een kind dat ver van het geloof staat. Negen dagen lang breng je het bij God, vaak met de vraag aan een heilige om met je en voor je te bidden. Een heilige om zijn voorspraak vragen is zoals een vriend vragen om voor je te bidden, alleen zijn deze vrienden al bij God.

Noveens voor de overledenen

Negen dagen bidden voor iemand die gestorven is, is een oud gebruik. De Kerk houdt het nog altijd in ere, tot op het hoogste niveau: wanneer een paus overlijdt, vieren de kardinalen negen dagen na elkaar uitvaartliturgieën voor de zielenrust van de overledene (Johannes Paulus II, Universi Dominici Gregis, 27). Veel families doen hetzelfde, op eenvoudiger wijze, voor iemand die ze liefhebben.

Een bijzonder geval: de altijddurende noveens

Sommige noveens worden niet negen dagen na elkaar gebeden, maar steeds opnieuw op één vaste dag van de week, in een parochie of een bedevaartsoord. Ze heten "altijddurende noveens". De bekendste is de noveen tot Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand, die elke woensdag gebeden wordt: op de Filipijnen trekt ze elke week enorme menigten naar het heiligdom van Baclaran in Manila. Een andere is de noveen tot Onze-Lieve-Vrouw van de Wonderdadige Medaille, op maandag.

De kerstnoveen

De negen dagen vóór Kerstmis vormen in veel landen de geliefdste noveen van het jaar. Het Directorium over de volksvroomheid stelt voor ze te bidden met de vespers van 17 tot 23 december, met de grote "O-antifonen", die Christus aanroepen met zijn bijbelse namen: Wijsheid, Wortel van Jesse, Sleutel van David, Dageraad, Emmanuel (Directorium, 103). Het is de laatste rechte lijn van de advent: het wachten wordt intenser, en de noveen helpt ons ruimte te maken voor Hem die komt. (Meer over deze tijd in onze gids Wanneer begint de advent?)

In sommige landen is de kerstnoveen een grote volkstraditie geworden:

  • Op de Filipijnen, Simbang Gabi: negen missen, bij dageraad of 's avonds, van 16 tot 24 december. De laatste, op kerstavond, is de Misa de Gallo.
  • In Mexico en een groot deel van Latijns-Amerika, Las Posadas: negen avonden, van 16 tot 24 december, ter herinnering aan Maria en Jozef die in Bethlehem een onderdak zochten. Buren trekken in processie rond, zingen aan een deur om onderdak te vragen, bidden samen, vaak de rozenkrans, en sluiten af met een feest.

Waar je ook woont, je kunt de kerstnoveen eenvoudig thuis houden: kies vanaf 16 of 17 december elke avond een vast moment, steek een kaars aan, lees het evangelie van de dag en bid een noveen tot Onze-Lieve-Vrouw, die als geen ander op Jezus gewacht heeft.

Hoe bid je een noveen, stap voor stap

  1. Kies je intentie. Wees concreet en eerlijk. Je kunt één intentie meebrengen of meerdere. Je mag ook gewoon bidden om dichter bij God te komen, of om je hart voor te bereiden op een feest.
  2. Kies je noveen. Neem een gebed dat bij je intentie past: een noveen tot de Heilige Geest vóór een belangrijke beslissing, tot de heilige Jozef voor je gezin of je werk, tot de heilige Antonius als er iets (of iemand) zoek is. Verderop lees je welke noveens Catho+ aanbiedt.
  3. Kies een moment. Negen dagen na elkaar volhouden gaat makkelijker met een vast moment: 's ochtends bij de koffie, 's middags, voor het slapengaan. Veel noveens duren maar vijf minuten.
  4. Bid elke dag hetzelfde gebed. Begin met het kruisteken, zeg in je eigen woorden je intentie, en bid dan langzaam het noveengebed. Veel mensen voegen er een Onze Vader, een Weesgegroet en een Eer aan de Vader aan toe.
  5. Luister, en spreek niet alleen. Laat een minuutje stilte. Een noveen is een gesprek, geen bandopname.
  6. Dank God op de negende dag, wat er ook gebeurd is. En als het kan, sluit je noveen af met een biecht of een mis: het Directorium zegt dat zulke devoties hun beste vruchten dragen wanneer ze leiden naar de sacramenten van de boete en de eucharistie (Directorium, 189). Zie onze gids over de zeven sacramenten.

En als ik een dag mis?

Ga gewoon verder waar je gebleven was, of voeg de gemiste dag aan het einde toe. Geen paniek, en denk niet dat je iets "kapot" hebt gemaakt. God is geen automaat die vastloopt als er een muntje ontbreekt. Hij is een Vader die blij is, telkens als je terugkomt.

Natuurlijk is trouw belangrijk: dag na dag terugkomen, ook als we er geen zin in hebben, hoort bij het geschenk dat we aanbieden. Maar het gaat om de trouw van het hart, niet om een technische regel.

Een noveen is geen toverformule

Dit is het allerbelangrijkste. Misschien kom je "noveens die nooit falen" tegen, kettinggebeden die je een bepaald aantal keren moet overschrijven, of beloftes dat je wens op de negende dag vervuld wordt. Wees daar voorzichtig mee.

De Catechismus is duidelijk: wie de kracht van gebeden toeschrijft aan het louter uiterlijk uitvoeren ervan, los van de innerlijke gesteltenis die ze vragen, vervalt in bijgeloof (Catechismus, 2111). Het getal negen heeft op zich geen enkele kracht. Wat telt, is het geloof, het vertrouwen en de liefde waarmee we bidden.

Wat "doet" een noveen dan? Ze verandert eerst onszelf. Negen dagen lang met dezelfde nood bij God terugkomen leert ons geduld, nederigheid en vertrouwen. Vaak is het antwoord niet wat we verwachtten. Soms is het "ja", soms "nog niet", soms "Ik heb iets beters voor je". Zoals de leerlingen in de bovenzaal bidden we met Maria en laten we de afloop aan God over: "uw wil geschiede".

De noveens in Catho+

Catho+ biedt zeven noveens aan. Elk ervan heeft een hoofdgebed en een kort dagelijks gebed, met een plek om je intentie uit te spreken. Dit is waar ze over gaan.

  • Noveen tot de Heilige Geest: traditioneel gebeden tussen Hemelvaartsdag en Pinksterzondag, in de voetsporen van de leerlingen. Ze begint met het klassieke "Kom, Heilige Geest" en vraagt om de gaven van wijsheid en verstand. Het is ook een mooi gebed op elk ander moment van het jaar, vóór een belangrijke keuze of een sacrament zoals het vormsel.
  • Noveen tot Onze-Lieve-Vrouw: gericht tot Maria als Koningin van de allerheiligste Rozenkrans, met een herinnering aan haar verschijningen aan de kinderen van Fátima. Ze vraagt om liefde voor de rozenkrans en om genaden door de verdiensten van Jezus. Een vanzelfsprekende metgezel van de rozenkrans.
  • Noveen tot het Heilig Hart: je draagt je hart op aan het Hart van Jezus, met de vraag nederig, geduldig en zuiver te worden, en beschermd en getroost te worden. Het dagelijkse gebed is een korte daad van vertrouwen: "Heilig Hart van Jezus, ik stel al mijn vertrouwen in U." Veel mensen bidden deze noveen vóór het feest van het Heilig Hart, dat op een vrijdag valt, meestal in juni.
  • Noveen tot de H. Antonius: de heilige Antonius van Padua, patroon van verloren dingen, bekend als wonderdoener. De noveen vraagt hem je smeekbede in het oor van het Kind Jezus te fluisteren, en eindigt met het bekende korte rijmpje om iets terug te vinden dat verloren is.
  • Noveen tot de H. Jozef: je vertrouwt al je zorgen toe aan de beschermer van de Heilige Familie, en vraagt zijn hulp in het uur van de dood, want hij is de patroon van de stervenden. Geschikt voor noden van het gezin, voor het werk, en vóór zijn feest op 19 maart.
  • Noveen tot de H. Judas Taddeüs: de heilige Judas, apostel en martelaar, wordt aangeroepen als patroon van hopeloze en moeilijke zaken. Deze noveen is voor de momenten waarop je het gevoel hebt dat er niets meer te proberen valt. Haar boodschap: er is altijd hoop.
  • Noveen tot de H. Teresia: de heilige Teresia van Lisieux, de "Kleine Bloem", die beloofde haar hemel door te brengen met goeddoen op aarde. De noveen vraagt haar om een "roos" uit de hemel en om de genade haar "Kleine Weg" van eenvoudig vertrouwen te volgen, en eindigt met haar korte Akte van Liefde.

De noveen van de Goddelijke Barmhartigheid

Nog één noveen verdient een bijzondere vermelding. In haar dagboek schreef de heilige Faustina dat Jezus om een noveen vroeg als voorbereiding op het feest van de Goddelijke Barmhartigheid. Ze begint op Goede Vrijdag en eindigt op Beloken Pasen, de zondag van de Goddelijke Barmhartigheid, de zondag na Pasen. Elke dag wordt opgedragen voor een andere groep mensen, te beginnen met de hele mensheid en vooral de zondaars, en traditioneel bidt men elke dag de Rozenkrans van de Goddelijke Barmhartigheid.

Je vindt de Rozenkrans van de Goddelijke Barmhartigheid in Catho+, en onze gids Hoe bid je de Rozenkrans van de Goddelijke Barmhartigheid? legt hem kraal voor kraal uit.

Veelgestelde vragen

Kan ik een noveen samen met anderen bidden?

Ja, en dat is heel mooi. Een gezin kan samen een noveen bidden voor een zieke grootouder, een parochie voor haar noden, vrienden voor elkaar. Ieder kan elke dag op hetzelfde uur van thuis uit bidden.

Kan ik meer dan één noveen tegelijk bidden?

Dat kan, maar je hoeft ze niet op te stapelen. Eén noveen die je aandachtig bidt, is meer waard dan drie die je afraffelt.

En als mijn gebed niet verhoord wordt?

God hoort altijd. Hij geeft niet altijd wat we vragen, omdat Hij verder kijkt dan wij. Blijf bidden, blijf vertrouwen, en kijk na een tijd terug: misschien zie je dat het antwoord er wel was, in een andere vorm.

Begin een noveen in Catho+

In Catho+ vind je zeven noveens, de Rozenkrans van de Goddelijke Barmhartigheid en nog veel meer gebeden, klaar om te bidden waar je ook bent.

Meer gidsen