Wat betekenen de adventskaarsen? De adventskrans uitgelegd

Een krans van groene takken, vier kaarsen, en elke zondag een vlammetje meer: de adventskrans is een van de eenvoudigste en mooiste tradities van het jaar. Je ziet hem in de kerk, en veel gezinnen zetten er thuis ook een op tafel.

Maar waarom drie paarse kaarsen en één roze? Waar staat elke kaars voor? En hoe bid je er eigenlijk mee? Hier lees je alles wat je moet weten.

Wat de krans zelf betekent

Kijk eerst naar de krans, nog vóór de kaarsen. Elk onderdeel heeft iets te zeggen:

• De cirkel heeft geen begin en geen einde. Hij herinnert ons aan God, die eeuwig is, en aan zijn liefde, die nooit ophoudt.
• De groenblijvende takken blijven de hele winter groen. Ze spreken van leven dat niet sterft, en van de hoop op het eeuwig leven die Christus ons brengt.
• Het licht van de kaarsen groeit week na week en drijft de duisternis terug, naarmate we dichter bij de geboorte van Jezus komen, "het licht van de wereld" (Johannes 8,12). Op het noordelijk halfrond gebeurt dat in de donkerste weken van het jaar, wat het symbool nog sterker maakt.

🕯️ Bid rond je adventskrans met het evangelie van de dag in Catho+ →

Waarom drie paarse kaarsen en één roze?

De kaarsen volgen de kleuren van de liturgie.

Drie kaarsen zijn paars (of violet), de kleur van de Advent. Paars is de kleur van de voorbereiding, van een hart dat zich klaarmaakt. Het is ook de kleur die de priester in de Advent tijdens de mis draagt.

Eén kaars is roze. Die steek je aan op de derde zondag van de Advent, die zondag Gaudete heet. Gaudete is Latijn voor "verheugt u", het eerste woord van het openingsvers van die mis, ontleend aan de heilige Paulus: verheug je altijd in de Heer, ik zeg het nog eens: verheug je, de Heer is nabij (vgl. Filippenzen 4,4-5). Halverwege de Advent laat de Kerk al iets van de vreugde van Kerstmis doorschemeren, zoals het eerste licht van de dageraad vóór de zon opkomt. Op die zondag mag de priester ook roze gewaden dragen.

(Ben je benieuwd naar de betekenis van elke kleur die de Kerk gebruikt? Lees dan onze gids over de liturgische kleuren.)

Waar staat elke kaars voor?

Dit verrast veel mensen: de Kerk heeft geen officiële naam voor elke kaars. In de loop van de tijd zijn er verschillende tradities gegroeid, en ze zijn allemaal goede manieren om te bidden. De twee bekendste zijn:

Hoop, vrede, vreugde en liefde

1. Eerste zondag, hoop (paars): we hopen op de belofte van God, die zijn volk nooit in de steek laat.
2. Tweede zondag, vrede (paars): Jezus is de Vredevorst die de profeet Jesaja heeft aangekondigd.
3. Derde zondag, vreugde (roze): zondag Gaudete, de Heer is nabij.
4. Vierde zondag, liefde (paars): "Want God had de wereld zo lief dat Hij zijn enige Zoon heeft gegeven" (Johannes 3,16).

De profeten, Bethlehem, de herders en de engelen

1. De profetenkaars, voor de profeten die de komst van de Messias hebben aangekondigd.
2. De Bethlehemkaars, voor het stadje waar Jezus geboren is.
3. De herderskaars (roze), voor de eenvoudige herders die het goede nieuws met vreugde ontvingen.
4. De engelenkaars, voor de engelen die zongen: "Eer aan God in den hoge".

Kies de traditie die jou het meest aanspreekt, of laat je gebed gewoon leiden door de lezingen van de zondag.

In welke volgorde steek je de kaarsen aan?

• Eerste week: één paarse kaars.
• Tweede week: twee paarse kaarsen.
• Derde week: de twee paarse kaarsen en de roze kaars.
• Vierde week: alle vier de kaarsen.

De kaarsen van de vorige weken steek je telkens opnieuw aan, zodat het licht week na week groeit. Veel gezinnen steken de krans niet alleen op zondag aan, maar elke avond bij het eten, met het aantal kaarsen van die week.

In 2026 vallen de vier zondagen van de Advent op 29 november, 6 december, 13 december (Gaudete, de roze kaars) en 20 december. Je vindt alle data in onze gids Wanneer begint de Advent 2026?

En de witte kaars in het midden?

Sommige kransen hebben een vijfde, witte kaars in het midden: de Christuskaars. Die steek je aan op kerstavond of op Kerstmis, en verder in de hele kersttijd, om te vieren dat het Licht gekomen is. Een mooi gebruik, maar niet verplicht.

Waar komt de adventskrans vandaan?

Lichtjes en groen in het donker van de winter: dat idee is in Noord-Europa al heel oud. De adventskrans zoals wij hem kennen, kreeg vorm in Duitsland. Een bekend verhaal vertelt over een lutherse dominee, Johann Hinrich Wichern, die in 1839 een wagenwiel ophing met een kaars voor elke dag van de Advent, in het tehuis waar hij voor arme kinderen zorgde, zodat zij de dagen tot Kerstmis konden aftellen. Het gebruik werd vereenvoudigd tot vier kaarsen, één voor elke zondag, en verspreidde zich onder christelijke gezinnen van alle tradities, ook bij katholieken, die het in de twintigste eeuw op grote schaal overnamen.

Vandaag heeft de Kerk een officiële zegening voor de adventskrans, die een priester of diaken kan geven, of die een ouder thuis kan voorgaan.

Hoe bid je thuis met de adventskrans?

Je hebt niets ingewikkelds nodig. Hier is een eenvoudige manier, in vijf minuten, op zondagavond of elke avond bij het eten:

1. Kom samen rond de krans en maak een kruisteken.
2. Lees een korte tekst: het evangelie van de zondag, of een paar verzen uit de profeet Jesaja.
3. Steek de kaarsen van de week aan. Een kind mag dat doen, met wat hulp.
4. Bid samen, in je eigen woorden of met een gebed zoals hieronder.
5. Zing, als je wilt, een strofe van "O kom, o kom, Immanuel".

Een kort gebed voor elke week

Eerste week: Heer Jezus, U komt. Wek ons uit onze slaap, vervul ons met hoop, en maak ons hart klaar om U te ontvangen. Amen.

Tweede week: Heer Jezus, Vredevorst, help ons uw weg te bereiden. Breng uw vrede in ons huis, in ons hart en in onze wereld. Amen.

Derde week: Heer Jezus, U bent nabij! Vervul ons met uw vreugde, en help ons die deze week te delen met iedereen die we ontmoeten. Amen.

Vierde week: Heer Jezus, met Maria en Jozef wachten wij op uw geboorte. Leer ons liefhebben zoals U ons liefhebt, en plaats voor U te maken. Kom, Heer Jezus! Amen.

Een zegening voor je krans

Op de eerste zondag van de Advent, voordat de eerste kaars wordt aangestoken, kan een ouder de krans zegenen met deze of gelijkaardige woorden:

Heer onze God, wij loven U om uw Zoon, Jezus Christus, die Immanuel is, God-met-ons, de hoop van de volkeren en het licht van de wereld. Zegen deze krans en deze kaarsen. Laat ze ons elke dag herinneren dat Hij komt, en laat ons hart klaar zijn om Hem te ontvangen wanneer Hij komt. Daarom bidden wij U door Christus, onze Heer. Amen.

Een paar praktische tips

• Geen paarse kaarsen in huis? Witte of rode kaarsen met een paars lint werken net zo goed. Wat telt, is het gebed.
• Met jonge kinderen vermijdt een krans met ledkaarsjes elk risico, en dan kunnen ze ze zelf "aansteken".
• Laat kaarsen nooit onbewaakt branden, zeker niet in de buurt van droge takken.
• Hou het eenvoudig. Een krans op de eettafel en elke avond één minuut gebed doen meer dan een uitgebreide versiering waarbij niemand bidt.

Beleef de Advent met Catho+

Open elke avond rond de krans Catho+ om samen het evangelie van de dag te lezen en als gezin te bidden.