Wat is een patroonheilige? En wie is de patroonheilige van...?

Een patroonheilige is een heilige aan wie de Kerk, of een lange christelijke traditie, de bijzondere zorg heeft toevertrouwd voor een persoon, een plaats, een groep of een noodsituatie: een land, een parochie, een beroep, een ziekte, wie zijn of haar naam draagt. Katholieken bidden niet tot patroonheiligen in plaats van tot God. Ze vragen hun om voor hen te bidden, zoals je dat aan een goede vriend zou vragen, alleen is deze vriend al bij God.

Hieronder lees je waar patronaten vandaan komen, hoe je zelf een patroonheilige kiest, en vind je een lijst met de patroonheiligen naar wie het vaakst gezocht wordt, met de vermelding welke door een paus zijn uitgeroepen en welke uit de traditie komen.

Wat is een patroonheilige?

Het woord komt van het Latijnse patronus, een beschermer die voor je opkomt. Een patroonheilige is een vriend in de hemel met een bepaald "dossier" op zijn of haar bureau. De heilige Antonius heeft de verloren sleutels. De heilige Cecilia heeft het koor. De heilige Jozef heeft de hele Kerk.

Waarom zouden we de heiligen eigenlijk vragen om voor ons te bidden? Omdat de dood het gezin van God niet uiteenrukt. De Catechismus legt uit dat de heiligen in de hemel, nauw verenigd met Christus, niet ophouden voor ons bij de Vader te pleiten, altijd via de ene middelaar, Jezus Christus, en dat hun broederlijke zorg onze zwakheid werkelijk helpt (vgl. Catechismus, 956). Hij citeert daarbij de heilige Theresia van Lisieux, die haar hemel wilde doorbrengen met goed te doen op aarde.

Verderop, waar hij over het gebed spreekt, noemt de Catechismus de heiligen een "wolk van getuigen" die God aanschouwen, Hem loven en blijven zorgen voor wie ze op aarde achterlieten. Hun voorspraak, zegt hij, is hun hoogste dienst aan Gods plan, en we kunnen en moeten hun vragen voor ons en voor de hele wereld te bidden (vgl. Catechismus, 2683).

Sta je voor iets moeilijks, dan vraag je je moeder of je vrienden om voor je te bidden, en niemand vindt dat je daarmee iets van God afneemt. Een heilige om gebed vragen is hetzelfde gebaar, gericht tot leden van het gezin die God nu van aangezicht tot aangezicht zien. Aanbidding komt alleen God toe; de heiligen zijn onze oudere broers en zussen, geen rivalen van God. (Christenen van andere tradities kijken hier anders naar; onze gids over katholieken en andere christenen gaat over wat we gemeen hebben.)

🕯️ Leer elke ochtend een nieuwe heilige kennen met de Heilige van de Dag in Catho+ →

Hoe wordt een heilige patroon?

Er is in Rome geen bureau dat alle patronaten uitdeelt. De meeste zijn op een van deze drie manieren ontstaan.

1. Een band met het leven van de heilige

Heel vaak volgt het patronaat gewoon uit het levensverhaal van de heilige. De heilige Lukas is de patroon van de artsen omdat de heilige Paulus hem "de geliefde arts" noemt (Kolossenzen 4,14). De heilige Jozef, een vakman die met zijn handen werkte, is de patroon van de arbeiders. De heilige Franciscus van Assisi, die tot de vogels preekte en het Zonnelied zong, is de vriend van de dieren.

2. De traditie en het gebed van de gelovigen

Soms baden gewone gelovigen tot een heilige voor een bepaalde nood, werden ze geholpen, vertelden het aan anderen, en werd die gewoonte in de loop van de generaties een traditie. Zo werd de heilige Antonius van Padua de heilige van de verloren voorwerpen, en de heilige Gerardus Majella de heilige van de aanstaande moeders. Niemand heeft een decreet ondertekend; het volk van God wist het gewoon.

3. Een officiële verklaring van de paus

Sommige patronaten werden officieel door een paus uitgeroepen, vaak op verzoek van bisschoppen of gelovigen. Enkele bekende voorbeelden:

• De heilige Jozef, Patroon van de universele Kerk, uitgeroepen onder de zalige Pius IX op 8 december 1870, met het decreet Quemadmodum Deus.
• De heilige Tomas van Aquino, patroon van de katholieke universiteiten en scholen, uitgeroepen door Leo XIII in 1880.
• De heilige Franciscus van Assisi en de heilige Catharina van Siena, patroons van Italië, uitgeroepen door Pius XII op 18 juni 1939.
• De heilige Benedictus, patroon van Europa, uitgeroepen door de heilige Paulus VI in 1964.

Patroonheiligen van landen, beroepen, parochies en personen

Landen en steden

De meeste katholieke landen, streken en steden hebben een patroon, vaak de heilige die er als eerste het evangelie verkondigde, of de heilige wiens heiligdom het volk dierbaar was. Sommige werden door een paus bevestigd. Je bisdom of bisschoppenconferentie kan je zeggen wie de jouwe is.

Beroepen en levensstaten

Bijna elk beroep heeft zijn heilige. Het herinnert ons eraan dat heiligheid niet alleen iets is voor monniken en zusters: een leraar kan heilig worden door les te geven, een verpleegster door te verplegen, een vader door zijn kinderen op te voeden.

Parochies en kerken

Elke katholieke kerk heeft haar eigen "titel" (Onze-Lieve-Vrouw, Heilige Drievuldigheid, Heilig Hart), die niet meer veranderd kan worden zodra de kerk is ingewijd (Wetboek van Canoniek Recht, can. 1218). Is die titel een heilige, dan is die heilige de patroon van de parochie, en viert de parochie zijn of haar feest met bijzondere vreugde. (Benieuwd naar de verschillende soorten kerken? Lees kathedraal, basiliek, kerk: wat is het verschil?)

Je eigen naam: doopsel en vormsel

De meest persoonlijke patroon van allemaal is de heilige wiens naam je draagt. De Catechismus legt uit dat de christen bij het doopsel zijn of haar naam ontvangt in de Kerk. Die naam kan de naam van een heilige zijn, een leerling die een leven van voorbeeldige trouw aan de Heer heeft geleid. De patroonheilige, zegt de Catechismus, geeft ons een voorbeeld van liefde en de zekerheid van zijn of haar voorspraak. De naam kan ook een christelijk mysterie of een christelijke deugd uitdrukken, en ouders, peter en meter en de pastoor moeten erop letten dat hij niet vreemd is aan christelijk aanvoelen (vgl. Catechismus, 2156). (Meer over het doopsel in onze gids over de zeven sacramenten.)

In veel landen is het ook de gewoonte dat vormelingen een heiligennaam kiezen voor hun vormsel, als nieuwe patroon voor hun christelijk leven. De gewoonten verschillen van plaats tot plaats, dus vraag het in je parochie.

Hoe kies je een patroonheilige?

Je hebt geen toestemming nodig om een heilige als je patroon te kiezen. Zoals elke vriendschap begint het vaak toevallig en groeit het met de tijd. Een paar manieren om de jouwe te vinden:

• Begin bij je naam. Zoek uit wie je naamheilige is en lees zijn of haar leven. Misschien sta je versteld.
• Kijk naar je leven. Je beroep, je land, je ziekte, je roeping als moeder, student of soldaat: er is vrijwel zeker een heilige die dezelfde weg is gegaan.
• Kijk naar je hart. Is er een heilige wiens verhaal je raakt, bij wiens woorden je steeds weer uitkomt? Dat is vaak een teken.
• Laat de heiligen jou vinden. Lees elke dag over één heilige; sommigen blijven je bij. Leer dan hun feestdag kennen en vraag om hun voorspraak.

Wie is de patroonheilige van...? De meest gezochte patronaten

Hier zijn de patronaten waar mensen het vaakst naar zoeken. "Uitgeroepen" betekent dat een paus of de Heilige Stoel het officieel heeft gemaakt; "traditie" betekent dat het in de loop van de eeuwen gegroeid is uit het geloof en het gebed van het volk. Een patronaat uit de traditie is niet "minder waar"; het werd alleen niet bij decreet vastgelegd.

Alledaagse noden

• Verloren voorwerpen: de heilige Antonius van Padua (traditie). Het bekendste verhaal vertelt over een kostbaar psalmboek dat hem ontvreemd werd en dat terugkwam nadat hij gebeden had. Bid de Noveen tot de H. Antonius.
• Dieren: de heilige Franciscus van Assisi (traditie). Veel parochies zegenen dieren rond zijn feest, op 4 oktober. Hij is ook de uitgeroepen patroon van wie zich inzet voor de ecologie (de heilige Johannes Paulus II, 1979).
• Onmogelijke en hopeloze zaken: de heilige Judas Thaddeus (traditie). De apostel Judas werd lang vergeten omdat zijn naam aan Judas de verrader deed denken, en daarom wendden mensen zich tot hem als al het andere had gefaald. Bid de Noveen tot de H. Judas Taddeüs.
• Reizigers: de heilige Christophorus (traditie). Zijn feest werd in 1969 van de algemene kalender naar de plaatselijke kalenders verplaatst, maar hij is nog altijd een heilige, vermeld bij de martelaren van het Romeinse Martyrologium.
• Het internet: de heilige Isidorus van Sevilla wordt vaak voorgesteld, omdat hij een grote encyclopedie schreef met alle kennis van zijn tijd. Maar dat is niet officieel: de Kerk heeft nooit een patroon van het internet uitgeroepen.

Gezin en leven

• Moeders: de heilige Monica (traditie). Ze bad jarenlang, met veel tranen, voor de bekering van haar zoon, die de heilige Augustinus werd.
• Aanstaande moeders: de heilige Gerardus Majella (traditie). Aan deze redemptoristenbroeder worden veel genaden bij moeilijke zwangerschappen toegeschreven.
• Een goede dood, de stervenden: de heilige Jozef (traditie). Volgens de traditie stierf hij met Jezus en Maria aan zijn zijde. Bid de Noveen tot de H. Jozef.
• Kankerpatiënten: de heilige Peregrinus (traditie). Hij leed aan een beenziekte die zo ernstig was dat zijn been geamputeerd zou worden; na een nacht van gebed was het genezen.

Werk en studie

• Arbeiders: de heilige Jozef de Arbeider. Pius XII stelde het feest van de heilige Jozef de Arbeider in op 1 mei 1955, zodat de arbeiders de christelijke betekenis van het werk niet zouden verliezen.
• Studenten en katholieke scholen: de heilige Tomas van Aquino (door Leo XIII in 1880 uitgeroepen tot patroon van de katholieke universiteiten, academies en scholen; van de studenten in het algemeen volgens de traditie).
• Leraren: de heilige Johannes Baptista de La Salle (uitgeroepen door Pius XII op 15 mei 1950). Hij stichtte de Broeders van de Christelijke Scholen.
• Artsen: de heilige Lukas, en de heiligen Cosmas en Damianus (traditie). Lukas was arts; Cosmas en Damianus, martelaren uit de vroege Kerk, worden herinnerd als artsen die de zieken verzorgden zonder er geld voor te vragen. Hun namen worden nog altijd genoemd in het eerste eucharistisch gebed van de mis.
• Musici: de heilige Cecilia (traditie). Het verhaal van haar martelaarschap vertelt dat ze op haar bruiloft, terwijl de muziek speelde, in haar hart voor God zong.
• Soldaten, politieagenten en ambulanciers: de heilige aartsengel Michaël (traditie), samen met vele anderen die beschermen en redden. De Schrift toont hem aan het hoofd van de strijd tegen het kwaad, en wie gevaar trotseert om anderen te beschermen, vraagt al lang om zijn bescherming.
• De missies: de heilige Franciscus Xaverius en de heilige Theresia van Lisieux (uitgeroepen door Pius XI in 1927). Theresia heeft haar klooster nooit verlaten, maar bood haar leven in gebed aan voor de missionarissen. Bid de Noveen tot de H. Teresia.

Werelddelen en landen

• Europa: de heilige Benedictus (uitgeroepen door de heilige Paulus VI, 1964), samen met de heiligen Cyrillus en Methodius (uitgeroepen door de heilige Johannes Paulus II, 1980), en de heiligen Bridget van Zweden, Catharina van Siena en Teresia Benedicta van het Kruis (Edith Stein) als medepatrones (uitgeroepen door de heilige Johannes Paulus II, 1 oktober 1999).
• Amerika: Onze-Lieve-Vrouw van Guadalupe (uitgeroepen). Pius XII eerde haar in 1945 als Keizerin van de Amerika's, en de heilige Johannes Paulus II riep haar in Ecclesia in America (1999) aan als Patrones van heel Amerika en vroeg dat haar feest op 12 december in heel het continent gevierd zou worden.
• Brazilië: Onze-Lieve-Vrouw van Aparecida (uitgeroepen door Pius XI, 1930, op verzoek van de Braziliaanse bisschoppen). Haar feest, op 12 oktober, is een nationale feestdag.
• Frankrijk: Maria Tenhemelopneming, hoofdpatrones, met de heilige Jeanne d'Arc (beiden uitgeroepen door Pius XI, 1922), en de heilige Theresia van Lisieux (uitgeroepen door Pius XII, 1944).
• Mexico: Onze-Lieve-Vrouw van Guadalupe (uitgeroepen). Haar patronaat werd in de achttiende eeuw bevestigd door paus Benedictus XIV.
• De Filipijnen: de Onbevlekte Ontvangenis, hoofdpatrones, met de heilige Pudentiana en de heilige Rosa van Lima (uitgeroepen door Pius XII, 1942).
• Portugal: de Onbevlekte Ontvangenis, in 1646 door koning Johan IV uitgeroepen tot patrones van het koninkrijk, met de heilige Antonius van Lissabon (elders bekend als Antonius van Padua, geboren in Lissabon) en de heilige Franciscus Borgia (de heilige Antonius uitgeroepen door Pius XI, 1934).
• Spanje: de heilige Jacobus de Apostel (Santiago), patroon volgens een eeuwenoude traditie, en de Onbevlekte Ontvangenis, patrones (uitgeroepen door Clemens XIII, 1760).
• De Verenigde Staten: de Onbevlekte Ontvangenis (gekozen door de Amerikaanse bisschoppen in 1846, en goedgekeurd door de zalige Pius IX in 1847).
• Italië: de heilige Franciscus van Assisi en de heilige Catharina van Siena (uitgeroepen door Pius XII, 1939).
• De hele Kerk: de heilige Jozef (uitgeroepen, 1870).

En weet je niet welke heilige je moet aanroepen, vraag het dan aan allemaal: de Litanie van Alle Heiligen roept heel de familie van de hemel in één keer aan.

Vind mijn Patroonheilige

In Catho+ vind je je patroonheilige aan de hand van je naam, leer je elke ochtend de heilige van de dag kennen, en bid je de noveens tot de heilige Antonius, de heilige Judas Taddeüs, de heilige Jozef en de heilige Teresia.