Wanneer begint het liturgisch jaar? De kalender van de Kerk uitgelegd

Het liturgisch jaar begint op de eerste zondag van de Advent. In 2026 is dat zondag 29 november 2026. Terwijl de wereld nog op 1 januari wacht, is de Kerk haar nieuwe jaar dus al zowat een maand eerder begonnen.

In deze gids leggen we uit wat het liturgisch jaar is, hoe het in elkaar zit, en waarom het een van de beste middelen is die de Kerk ons geeft om in het geloof te groeien.

Wat is het liturgisch jaar?

Het liturgisch jaar is de kalender van de Kerk. In plaats van de seizoenen van de natuur of het boekjaar te volgen, volgt het het leven van Jezus Christus.

Elk jaar gaat de Kerk opnieuw de grote gebeurtenissen van ons heil langs: in de Advent wachten we op de Messias, met Kerstmis vieren we zijn geboorte, in de Veertigdagentijd volgen we Hem de woestijn in, op Goede Vrijdag staan we aan de voet van het kruis, met Pasen juichen we om zijn verrijzenis, en met Pinksteren ontvangen we de heilige Geest. Daarna, in de tijd door het jaar, luisteren we week na week naar zijn onderricht en horen we over zijn wonderen.

Vergelijk het met een gezin dat elk jaar hetzelfde fotoalbum doorbladert: telkens begrijpen de kinderen een beetje meer van het verhaal. Het liturgisch jaar is het familiealbum van de Kerk. Het helpt ons niet alleen te herinneren wat Jezus gedaan heeft; de Kerk leert dat die mysteries in de liturgie tegenwoordig worden gesteld, zodat wij ze met Hem kunnen beleven.

Vanuit het Paastriduüm, dat als een bron van licht is, vult de nieuwe tijd van de Verrijzenis met zijn glans heel het liturgisch jaar. (vgl. Catechismus van de Katholieke Kerk, 1168)

📅 Bekijk de liturgische tijd, de kleur en de lezingen van vandaag in Catho+ →

Waarom begint het met de Advent?

Omdat elk verhaal begint met wachten. Voordat Jezus kwam, heeft Gods volk eeuwenlang op de Messias gewacht en geluisterd naar de profeten. De Advent plaatst ons in dat wachten, zodat het jaar zich kan ontvouwen: van de belofte (Advent), naar de geboorte (Kerstmis), naar het grote werk van de verlossing (Veertigdagentijd en Pasen), tot het leven van de Kerk (Pinksteren en de tijd door het jaar).

Het jaar eindigt dan, heel toepasselijk, met het hoogfeest van Christus Koning, de laatste zondag vóór de Advent: het verhaal eindigt waar de geschiedenis eindigt, met Christus die over alles regeert.

De tijden van het liturgisch jaar

Het liturgisch jaar kent vijf tijden, plus de drie heiligste dagen van allemaal, het Triduüm. Hier zijn ze, met hun data voor het jaar 2026–2027:

• Advent, ongeveer vier weken van vreugdevolle voorbereiding op Kerstmis. 29 november tot 24 december 2026. Kleur: paars.
• Kersttijd, van de geboorte van Jezus tot zijn doop in de Jordaan, met onder meer het feest van de Heilige Familie, Maria, Moeder van God, en Driekoningen. 25 december 2026 tot 10 januari 2027. Kleur: wit.
• Tijd door het jaar (eerste deel), enkele weken tussen Kerstmis en de Veertigdagentijd. 11 januari tot 9 februari 2027. Kleur: groen.
• Veertigdagentijd, veertig dagen van gebed, vasten en delen, van Aswoensdag tot Witte Donderdag. 10 februari tot 25 maart 2027. Kleur: paars.
• Het Paastriduüm, het hoogtepunt van het hele jaar: de avond van Witte Donderdag, Goede Vrijdag, Stille Zaterdag en de Paaswake. 25 tot 28 maart 2027.
• Paastijd, vijftig dagen van vreugde, van Pasen tot Pinksteren. 28 maart tot 16 mei 2027. Kleur: wit.
• Tijd door het jaar (tweede deel), het langste stuk van het jaar, dat eindigt met Christus Koning. 17 mei tot 27 november 2027. Kleur: groen.

Op 28 november 2027 is het dan weer Advent, en begint een nieuw jaar.

Let op: Driekoningen wordt in sommige landen op 6 januari gevierd en in andere op de zondag tussen 2 en 8 januari (in 2027 op 3 januari), en Hemelvaart op een donderdag (6 mei 2027) of op de zondag daarna, afhankelijk van je land. De data hierboven volgen de meest gangbare regeling.

Waarom "door het jaar"?

"Door het jaar" klinkt misschien wat kleurloos, maar het betekent niet "saai" of "onbelangrijk". De Latijnse naam is tempus per annum, en in veel talen spreekt men van de "gewone" tijd, naar het Latijnse woord voor tellen in volgorde: de zondagen worden immers genummerd, de tweede zondag door het jaar, de derde, enzovoort, tot de vierendertigste.

Die groene weken zijn de tijd van de groei. Zoals een plant het grootste deel van het jaar in stilte groeit, tussen de bloeiperiodes in, zo volgen we in de tijd door het jaar Jezus in zijn openbare leven, horen we zijn parabels en laten we zijn woord in ons wortel schieten.

Waarom verschuift Pasen, en Kerstmis niet?

Kerstmis ligt vast: 25 december. Pasen volgt de maan: het wordt gevierd op de zondag na de eerste volle maan van de lente, naar het oude verband met het joodse Pesach, waarin Jezus gestorven en verrezen is. Daarom kan Pasen vallen tussen 22 maart en 25 april, en schuiven Aswoensdag, Hemelvaart en Pinksteren mee.

A-, B- en C-jaar: de cyclus van de lezingen

Het liturgisch jaar bepaalt ook welke lezingen we in de mis horen. Om ons zoveel mogelijk van de Bijbel te laten horen, gebruikt de Kerk een driejarige cyclus voor de zondagslezingen, waarbij elk jaar rond een van de evangelies draait:

• A-jaar: het evangelie volgens Matteüs.
• B-jaar: het evangelie volgens Marcus. Omdat Marcus het kortste evangelie is, wordt het in de zomer aangevuld met hoofdstuk 6 van Johannes, de grote rede over het "Brood des levens", over de eucharistie.
• C-jaar: het evangelie volgens Lucas.

Het evangelie volgens Johannes wordt elk jaar gelezen, vooral in de Veertigdagentijd en de Paastijd.

Het liturgisch jaar dat begint op 29 november 2026 is een B-jaar. Een heel jaar lang komt het zondagsevangelie dus vooral van de heilige Marcus, het meest directe en vlotste van de vier evangelies.

Voor de eerste lezing volgen de missen op weekdagen een aparte cyclus van twee jaar: jaar I in de oneven jaren en jaar II in de even jaren. Het jaar dat begint met de Advent 2026 gebruikt jaar I, omdat het grootste deel ervan in 2027 valt.

Hoogfeesten, feesten en gedachtenissen

Binnen de liturgische tijden viert de Kerk de heiligen en de grote mysteries van het geloof. Niet alle dagen hebben hetzelfde gewicht. Van het belangrijkste naar het eenvoudigste:

• Hoogfeesten, de grootste feesten, zoals Kerstmis, Pasen, Maria-Tenhemelopneming of Allerheiligen.
• Feesten, zoals de feesten van de apostelen.
• Gedachtenissen, de gedenkdagen van veel heiligen, die verplicht of vrij kunnen zijn.

Sommige hoogfeesten zijn ook verplichte feestdagen: dan wordt van katholieken gevraagd naar de mis te gaan, zoals op zondag. De lijst verschilt van land tot land, dus vraag het na in je bisdom.

Hoe beleef je het liturgisch jaar?

• Volg de lezingen van de dag. Dat is de eenvoudigste manier om je gebed door het liturgisch jaar te laten vormen.
• Let op de kleuren. In de mis vertelt de kleur van het misgewaad van de priester je waar je in het jaar staat. Onze gids over de liturgische kleuren legt elke kleur uit.
• Haal de liturgische tijden in huis. Een adventskrans, een kerststal die blijft staan tot de Doop van de Heer, een kleine vasten op de vrijdagen van de Veertigdagentijd, bloemen voor Pasen: het liturgisch jaar kan het ritme van je gezinsleven worden.
• Leer de heiligen van de dag kennen. Het zijn vrienden die dezelfde weg al vóór ons gegaan zijn.

Open de liturgische kalender in Catho+

De liturgische kalender van Catho+ toont voor elke dag de liturgische tijd, de kleur, het feest of de heilige, en de lezingen van de mis, zodat je altijd weet waar je staat in het jaar van de Kerk.

De Advent staat voor de deur: vind de data van dit jaar in onze gids Wanneer begint de Advent 2026?