Người Công giáo và các Kitô hữu khác: khác nhau ở điểm nào?

10 tháng 11, 2026

Người Công giáo, Chính Thống giáo, Tin Lành và Anh giáo đều là Kitô hữu: tất cả đều tin vào một Thiên Chúa duy nhất là Cha, Con và Thánh Thần, tin Chúa Giêsu Kitô là Thiên Chúa thật và người thật, và đều được rửa tội nhân danh Người. Điều chia cách họ chủ yếu là vấn đề về Hội Thánh: ai có thẩm quyền giảng dạy, các bí tích là gì, và Kinh Thánh với Thánh Truyền liên hệ với nhau thế nào.

Có thể bạn có một người bạn Tin Lành, một người hàng xóm Chính Thống, một người thân bên vợ hay bên chồng theo Anh giáo. Bài viết này giải thích cách đơn giản và công bằng những gì chúng ta có chung, những điểm chúng ta khác nhau, và cách Hội Thánh Công giáo ngày nay nhìn các Kitô hữu khác.

Điều mọi Kitô hữu có chung

Một Thiên Chúa Ba Ngôi: Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần.
Chúa Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa làm người, đã chết vì tội lỗi chúng ta và đã sống lại từ cõi chết.
Kinh Thánh là Lời Thiên Chúa.
Bí tích Rửa Tội nhân danh Cha, và Con, và Thánh Thần.
Kinh Lạy Cha, lời kinh chính Chúa Giêsu đã dạy.

Nhiều Kitô hữu cũng tuyên xưng cùng một Kinh Tin Kính Nixêa, được soạn tại Công đồng Nixêa năm 325 và được bổ túc tại Công đồng Constantinôpôli năm 381, rất lâu trước mọi cuộc chia rẽ lớn. Vào tháng 11 năm 2025, nhân kỷ niệm 1.700 năm Công đồng ấy, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV và Thượng phụ Đại kết Bartôlômêô, cùng với các vị lãnh đạo Kitô giáo khác, đã cùng nhau cầu nguyện tại địa điểm của thành Nixêa xưa, nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ.

Đối với người Công giáo, bí tích Rửa Tội là mối dây liên kết sâu xa nhất. Sách Giáo Lý nói rõ: bí tích Rửa Tội là nền tảng của sự hiệp thông giữa mọi Kitô hữu, kể cả những người chưa hiệp thông trọn vẹn với Hội Thánh Công giáo (x. Sách Giáo Lý, số 1271). Một người bạn thuộc phái Luther hay phái Baptist đã được rửa tội thành sự thật sự là anh chị em của bạn trong Chúa Kitô.

📖 Đọc Kinh Thánh, kho tàng chung của mọi Kitô hữu, trong Catho+ →

Các Giáo hội Chính Thống

Trong một ngàn năm đầu, các Kitô hữu Đông phương (nói tiếng Hy Lạp, quanh Constantinôpôli) và Tây phương (nói tiếng Latinh, quanh Rôma) cùng sống trong một Hội Thánh duy nhất, với những ngôn ngữ, phụng vụ và phong tục khác nhau. Dần dần, qua những hiểu lầm, những chuyện chính trị và những tranh luận thần học, hai bên xa cách nhau. Năm thường được nêu ra cho cuộc ly khai là năm 1054, khi một vị đặc sứ của Đức Giáo Hoàng và Thượng phụ Constantinôpôli tuyệt thông lẫn nhau. Thật ra, sự chia cách đã lớn dần qua nhiều thế kỷ, và những vạ tuyệt thông ấy đã được Đức Giáo Hoàng Phaolô VI và Thượng phụ Athênagôra tháo gỡ vào năm 1965.

Ngày nay, Giáo hội Chính Thống là một gia đình gồm các Giáo hội tự quản (Hy Lạp, Nga, Rumani, Serbia và những Giáo hội khác) cùng chung một đức tin và một phụng vụ. Thượng phụ Đại kết Constantinôpôli được tôn kính giữa các vị như người đứng đầu giữa những người ngang hàng.

Những khác biệt chính

Thẩm quyền của Đức Giáo Hoàng. Anh em Chính Thống tôn kính Giám mục Rôma là vị giám mục đứng đầu của Hội Thánh thời xưa, nhưng không chấp nhận quyền bính phổ quát của ngài trên mọi Giáo hội. Đây là cốt lõi của sự chia rẽ.
Filioque. Kinh Tin Kính nguyên thủy nói rằng Chúa Thánh Thần "bởi Đức Chúa Cha mà ra". Ở Tây phương, về sau người ta thêm vào chữ "và Đức Chúa Con" (tiếng Latinh là filioque). Anh em Chính Thống phản đối cả việc thêm vào lẫn ý nghĩa của nó. Sách Giáo Lý trình bày cách diễn tả của Đông phương và Tây phương như những cách bổ túc cho nhau để nói về cùng một mầu nhiệm (x. Sách Giáo Lý, số 248).
Linh mục có gia đình. Trong các Giáo hội Chính Thống, cũng như trong toàn bộ truyền thống Đông phương, những người nam đã kết hôn có thể được truyền chức linh mục và phó tế, còn các giám mục thì được chọn trong số những người sống độc thân. Sách Giáo Lý gọi đây là một cách thực hành hợp pháp đã có từ lâu đời (x. Sách Giáo Lý, số 1580).

Điều người Công giáo và Chính Thống có chung

Rất nhiều: cùng một đức tin tông truyền, các giám mục được kế vị các Tông Đồ, chức linh mục thật, cùng những bí tích (mà anh em Chính Thống gọi là các mầu nhiệm thánh), Bí tích Thánh Thể là Mình và Máu thật của Chúa Kitô, lòng yêu mến sâu xa đối với Đức Maria, Mẹ Thiên Chúa, cũng như đối với các thánh và các ảnh thánh. Hội Thánh Công giáo dạy rằng các Giáo hội Chính Thống có các bí tích thật, nhất là chức linh mục và Bí tích Thánh Thể (x. Sách Giáo Lý, số 1399). Sách Giáo Lý nói rằng sự hiệp thông giữa đôi bên sâu xa đến nỗi chỉ còn thiếu rất ít để đạt tới sự viên mãn, cho phép cùng nhau cử hành Thánh Thể của Chúa (x. Sách Giáo Lý, số 838).

Cũng có những Giáo hội Đông phương cổ xưa khác, như Giáo hội Copt, Armenia và Ethiopia, được gọi là các Giáo hội Chính Thống Đông phương cổ, đã tách ra còn sớm hơn nữa, sau các Công đồng Êphêsô và Canxêđônia vào thế kỷ V.

Các Giáo hội Công giáo Đông phương: một nhầm lẫn thường gặp

Có thể bạn bước vào một nhà thờ Công giáo và thấy ảnh thánh, hương trầm, một phụng vụ được hát bằng tiếng Ukraina hay tiếng Ả Rập, và một linh mục có vợ con. Bạn không ở trong một nhà thờ Chính Thống: bạn đang ở trong một Giáo hội Công giáo Đông phương.

Có 23 Giáo hội Công giáo Đông phương, như Giáo hội Công giáo Hy Lạp Ukraina, Maronite, Melkite, Canđê và Syro-Malabar. Các Giáo hội này hoàn toàn Công giáo, hiệp thông trọn vẹn với Đức Giáo Hoàng, nhưng vẫn giữ nghi lễ, linh đạo, luật lệ và phong tục riêng, thường rất gần với anh em Chính Thống. Cùng với Giáo hội Latinh, là Giáo hội theo truyền thống Tây phương với trung tâm là Rôma, các Giáo hội ấy làm nên một Hội Thánh Công giáo duy nhất. Thành viên của Giáo hội Latinh, đông hơn cả rất nhiều, là những người Công giáo mà phần đông chúng ta vẫn gọi đơn giản là "người Công giáo Rôma". Hội Thánh coi mọi nghi lễ được công nhận hợp pháp là có quyền lợi và phẩm giá ngang nhau (x. Sách Giáo Lý, số 1203). Vì thế, một người Công giáo Latinh (Rôma) có thể tham dự Thánh Lễ và rước lễ trong một nhà thờ Công giáo Đông phương, và ngược lại: đó là cùng một Hội Thánh.

Các giáo hội Tin Lành

Năm 1517, Martin Luther, một tu sĩ và giáo sư người Đức, công bố 95 luận đề chống lại sự lạm dụng ân xá. Ông muốn cải tổ Hội Thánh, nhưng cuộc tranh luận đã dẫn đến một sự đoạn tuyệt lâu dài. Những nhà cải cách khác theo sau, như Jean Calvin ở Genève. Phong trào này được gọi là cuộc Cải Cách, và các giáo hội phát sinh từ đó được gọi là Tin Lành.

Anh em Tin Lành rất đa dạng: phái Luther, phái Cải Cách và Trưởng Lão, Baptist, Giám Lý, Ngũ Tuần, Phúc Âm, và nhiều giáo hội độc lập. Có nơi có giám mục và một phụng vụ phong phú; có nơi chỉ có buổi thờ phượng đơn sơ, xoay quanh việc giảng dạy. Vì thế, mọi bản tóm lược đều chỉ là khái quát, nhưng phần đông anh em Tin Lành sẽ nhận ra những nguyên tắc sau:

Chỉ có Kinh Thánh (sola scriptura): Kinh Thánh là thẩm quyền tối hậu về đức tin, trên mọi truyền thống hay quyền giáo huấn của Giáo hội.
Chỉ nhờ đức tin (sola fide) và chỉ nhờ ân sủng: chúng ta được cứu độ nhờ ân sủng nhưng không của Thiên Chúa, đón nhận qua đức tin vào Chúa Kitô, chứ không phải nhờ công việc của chúng ta.
Hai bí tích đối với phần đông: Rửa Tội và Tiệc Thánh, hai bí tích được Chúa Giêsu thiết lập cách rõ ràng trong các sách Tin Mừng. Có những nhóm thích gọi là "nghi lễ" (ordinances) hơn.
Tiệc Thánh: quan điểm rất khác nhau. Phái Luther tin rằng Chúa Kitô thật sự hiện diện; nhiều phái khác coi đó là việc tưởng niệm hy tế của Người.
Đức Maria và các thánh: anh em Tin Lành tôn trọng Đức Maria là mẹ Chúa Giêsu và ngưỡng mộ các thánh như những gương mẫu, nhưng nói chung không cầu nguyện với các ngài hay xin các ngài chuyển cầu.
Đức Giáo Hoàng: anh em Tin Lành không nhìn nhận quyền bính của ngài.

Ở đây cũng vậy, cuộc đối thoại đã sinh hoa trái. Năm 1999, Hội Thánh Công giáo và Liên đoàn Luther Thế giới đã ký một Tuyên bố chung về Giáo lý Công chính hóa, diễn tả một sự hiểu biết căn bản chung về việc chúng ta được cứu độ nhờ ân sủng qua đức tin vào Chúa Kitô, đúng vào vấn đề đã khởi đầu cuộc Cải Cách.

Khối Hiệp thông Anh giáo

Anh giáo phát sinh từ cuộc Cải Cách tại nước Anh, và thường được xếp chung với Tin Lành. Ở đây chúng tôi trình bày riêng, vì Anh giáo đã giữ lại nhiều yếu tố của Hội Thánh xưa hơn phần lớn các giáo hội Tin Lành, và nhiều tín hữu Anh giáo hoàn toàn không tự gọi mình là Tin Lành.

Giáo hội Anh tách khỏi Rôma dưới thời vua Henry VIII. Khi Đức Giáo Hoàng không chịu tuyên bố hôn nhân của nhà vua với Catarina xứ Aragon là vô hiệu, Henry đoạn tuyệt với Rôma, và Đạo luật Tối thượng năm 1534 tuyên bố nhà vua là người đứng đầu tối cao của Giáo hội tại nước Anh. Trong những thập niên sau đó, Giáo hội Anh đón nhận nhiều tư tưởng của cuộc Cải Cách, nhưng vẫn giữ các giám mục và phần lớn phụng vụ cổ truyền.

Ngày nay, Khối Hiệp thông Anh giáo là một gia đình gồm các Giáo hội trên khắp thế giới (trong đó có Giáo hội Episcopal tại Hoa Kỳ), nhìn về Tổng Giám mục Canterbury như trung tâm hiệp nhất. Nhiều tín hữu Anh giáo mô tả truyền thống của mình vừa công giáo vừa cải cách. Công đồng Vaticanô II ghi nhận rằng, trong số các cộng đoàn phát sinh từ cuộc Cải Cách, Khối Hiệp thông Anh giáo có một vị trí đặc biệt, vì các truyền thống và cơ cấu Công giáo vẫn còn tồn tại một phần trong đó (x. Unitatis Redintegratio, số 13).

Điều làm nên nét riêng của Hội Thánh Công giáo

Người Công giáo tin rằng Chúa Kitô đã thiết lập một Hội Thánh duy nhất, và Hội Thánh ấy tồn tại cách viên mãn trong Hội Thánh Công giáo. Đây là những điều người Công giáo quý trọng nhất:

Sự kế vị tông đồ. Các Tông Đồ đã để lại các giám mục làm người kế vị mình, và dòng kế vị không gián đoạn này đã được truyền lại qua việc đặt tay cho đến các giám mục ngày nay (x. Sách Giáo Lý, số 77 và 861).
Đức Giáo Hoàng. Giám mục Rôma, Đấng kế vị Thánh Phêrô, là nguyên lý và nền tảng hữu hình của sự hiệp nhất giữa các giám mục và toàn thể tín hữu (x. Sách Giáo Lý, số 882).
Bí tích Thánh Thể. Trong Thánh Lễ, bánh và rượu thật sự trở nên Mình và Máu Chúa Kitô: như Sách Giáo Lý dạy, Người hiện diện cách thật sự, hiện thực và bản thể (x. Sách Giáo Lý, số 1374). Đó là trái tim của đời sống Công giáo, cùng với các bí tích khác trong bảy bí tích.
Kinh Thánh và Thánh Truyền đi đôi với nhau. Lời Thiên Chúa đến với chúng ta qua Kinh Thánh và qua Thánh Truyền sống động được lưu truyền từ các Tông Đồ, được Huấn Quyền của Hội Thánh giải thích cách trung thành. Hai bên không đối nghịch nhau: cả hai cùng phát xuất từ một nguồn mạch (x. Sách Giáo Lý, số 80-82).

Người Công giáo cũng tôn kính Đức Maria và các thánh, xin các ngài cầu nguyện cho mình, như ta nhờ một người bạn cầu nguyện cho mình. Đó chính là điều chúng ta làm, chẳng hạn, khi lần hạt Mân Côi.

Vì những khác biệt ấy, người Công giáo và anh em Tin Lành không cùng nhau rước lễ. Đối với Hội Thánh Công giáo, cùng nhau lãnh nhận Thánh Thể là dấu chỉ của một sự hiệp nhất trong đức tin mà hiện nay chưa trọn vẹn (x. Sách Giáo Lý, số 1400). Có những quy định cho các trường hợp đặc biệt; nếu bạn có thắc mắc, hãy hỏi cha xứ của mình.

Anh chị em trong Chúa Kitô

Người Công giáo không được dạy để coi các Kitô hữu khác là người ngoài hay đối thủ. Công đồng Vaticanô II nhìn nhận rằng trong những cuộc chia rẽ xưa, lỗi lầm thường đến từ cả hai phía, và những người sinh ra trong các cộng đoàn Kitô giáo khác thì không thể bị quy trách tội ly khai. Trích lời Công đồng, Sách Giáo Lý nói rằng Hội Thánh Công giáo đón nhận họ với lòng tôn trọng và thương mến như anh em (x. Sách Giáo Lý, số 818).

Hội Thánh cũng nhìn nhận rằng có nhiều yếu tố thánh hóa và chân lý ở bên ngoài ranh giới hữu hình của mình: Lời Chúa được viết thành văn, đời sống ân sủng, đức tin, đức cậy và đức mến, cùng những hồng ân khác của Chúa Thánh Thần. Thần Khí của Chúa Kitô dùng các Giáo hội và cộng đoàn ấy làm phương tiện cứu độ (x. Sách Giáo Lý, số 819).

Phong trào đại kết ngày nay

Từ đại kết chỉ phong trào hướng tới sự hiệp nhất của mọi Kitô hữu. Tại Công đồng Vaticanô II, sắc lệnh Unitatis Redintegratio (1964) tuyên bố rằng việc tái lập sự hiệp nhất giữa mọi Kitô hữu là một trong những mối quan tâm chính của Công đồng.

Sách Giáo Lý dạy rằng lòng khao khát tìm lại sự hiệp nhất của mọi Kitô hữu là một hồng ân của Chúa Kitô và là lời mời gọi của Chúa Thánh Thần. (Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo, số 820)

Hiệp nhất không có nghĩa là giả vờ như không có khác biệt, cũng không phải là để một bên "thắng". Sách Giáo Lý chỉ ra con đường: canh tân Hội Thánh, hoán cải tâm hồn, cùng nhau cầu nguyện, tìm hiểu nhau, đối thoại, và cộng tác với nhau trong việc phục vụ tha nhân (x. Sách Giáo Lý, số 821). Và Sách Giáo Lý nhắc chúng ta rằng sự hòa giải trọn vẹn vượt quá sức loài người: đó là công trình của Thiên Chúa, dựa trên lời cầu nguyện của Chúa Kitô "để tất cả nên một".

Mỗi năm, nhiều Kitô hữu cử hành Tuần lễ Cầu nguyện cho sự Hiệp nhất Kitô hữu, theo truyền thống từ ngày 18 đến 25 tháng 1 (ở Nam Bán Cầu, thường là vào khoảng Lễ Ngũ Tuần). Đó là một cách đơn giản để bắt đầu: cầu nguyện cho sự hiệp nhất, có thể cùng với các Kitô hữu thuộc một Giáo hội khác gần nơi bạn ở.

Những câu hỏi thường gặp

Phép rửa của anh em Tin Lành có thành sự đối với người Công giáo không?

Có, theo nguyên tắc chung. Một phép rửa được thực hiện bằng nước và nhân danh Cha, và Con, và Thánh Thần thì được Hội Thánh Công giáo công nhận. Một Kitô hữu đã được rửa tội khi trở thành người Công giáo thì không được rửa tội lại.

"Công giáo Rôma" có giống "Công giáo" không?

Gần như vậy. "Công giáo Rôma" là cách gọi thông thường các thành viên của Giáo hội Latinh, phần Tây phương của Hội Thánh Công giáo với trung tâm là Rôma, mà phần đông người Công giáo trên thế giới thuộc về. Nhưng người Công giáo Đông phương, như người Maronite hay người Công giáo Hy Lạp Ukraina, cũng hoàn toàn là người Công giáo, dù không phải là "Rôma" theo nghĩa ấy. Vì thế, mọi người Công giáo Rôma đều là người Công giáo, nhưng không phải mọi người Công giáo đều là người Công giáo Rôma.

Người Công giáo Đông phương có giống anh em Chính Thống không?

Không. Phụng vụ của hai bên có thể trông rất giống nhau, nhưng người Công giáo Đông phương hiệp thông trọn vẹn với Đức Giáo Hoàng; anh em Chính Thống thì không.

Tải Catho+

Catho+ mang Kinh Thánh, các kinh nguyện của Hội Thánh và nghi thức Thánh Lễ đến ngay trong túi bạn, để bạn lớn lên trong đức tin Công giáo mỗi ngày.