Đức Mẹ Guadalupe: câu chuyện hiện ra và lễ ngày 12 tháng 12

Đức Mẹ Guadalupe: câu chuyện hiện ra và lễ ngày 12 tháng 12

Đức Mẹ Guadalupe là tước hiệu dành cho Đức Trinh Nữ Maria khi Mẹ hiện ra vào tháng 12 năm 1531 trên đồi Tepeyac, nơi nay thuộc Thành phố Mexico, với một người thổ dân tên là Juan Diego. Để làm dấu chỉ cho đức giám mục, Mẹ đã để lại hình ảnh của mình trên tấm áo choàng của ông, gọi là tilma, đến nay vẫn được gìn giữ và tôn kính. Lễ kính Mẹ được cử hành vào ngày 12 tháng 12, và Thánh Gioan Phaolô II đã kêu cầu Mẹ là Bổn Mạng của toàn Châu Mỹ.

Trong bài này: câu chuyện các lần hiện ra, hình ảnh ấy cho ta thấy điều gì, Thánh Juan Diego là ai, ngày lễ được mừng thế nào, và cách cầu nguyện với Mẹ.

Câu chuyện Guadalupe, từng ngày một

Trình thuật chính được ghi lại là Nican Mopohua, một văn bản thế kỷ XVI viết bằng tiếng Nahuatl, ngôn ngữ của người Aztec, được cho là của học giả thổ dân Antonio Valeriano. Vương cung thánh đường Guadalupe kể lại câu chuyện qua năm lần hiện ra, trong bốn ngày.

Thứ Bảy, ngày 9 tháng 12 năm 1531: lời yêu cầu đầu tiên

Sáng sớm, Juan Diego đang đi dự Thánh Lễ thì nghe tiếng chim hót trên đồi Tepeyac và có ai đó gọi tên mình. Lên đến đỉnh đồi, ông gặp một thiếu nữ. Bà nói với ông rằng Bà là Thánh Maria trọn đời đồng trinh, và xin xây một ngôi nhà thờ nhỏ tại đó, nơi Bà sẽ lắng nghe mọi người và chữa lành những nỗi sầu khổ của họ. Bà sai ông đến gặp giám mục Mexico, tu sĩ Phanxicô Juan de Zumárraga.

Đức giám mục tiếp đón ông tử tế nhưng không tin. Chiều hôm ấy, Juan Diego trở lại đồi và nài xin Bà sai một người quan trọng hơn. Bà đáp rằng chính ông là người Bà đã chọn, và xin ông thử thêm một lần nữa.

Chúa Nhật, ngày 10 tháng 12: đức giám mục xin một dấu chỉ

Juan Diego gặp đức giám mục lần thứ hai. Lần này, Zumárraga lắng nghe chăm chú hơn, nhưng xin một dấu chỉ. Buổi chiều, Bà hứa với Juan Diego rằng hôm sau ông sẽ nhận được dấu chỉ ấy.

Nhưng hôm sau, Juan Diego không đến. Người chú của ông, Juan Bernardino, ngã bệnh nặng, và Juan Diego ở nhà chăm sóc chú.

Thứ Ba, ngày 12 tháng 12: những đóa hồng và hình ảnh

Trước rạng đông, người chú dường như sắp qua đời, và Juan Diego lên đường đi mời linh mục. Xấu hổ vì đã lỡ hẹn, ông đi vòng sang một lối khác quanh đồi để tránh gặp Bà. Thế nhưng Bà vẫn đến gặp ông. Bà bảo ông đừng lo lắng: chú ông đã được khỏi bệnh rồi. Rồi Bà sai ông lên đỉnh đồi hái hoa.

Đang giữa tháng 12, trên một đỉnh đồi đầy đá sỏi, vậy mà Juan Diego lại tìm thấy hoa ở đó. Ông gom hoa vào tấm tilma và mang đến cho đức giám mục. Cũng vào lúc ấy, theo trình thuật, Bà hiện ra với Juan Bernardino tại nhà, chữa lành ông, và xin gọi hình ảnh của Bà là Đức Thánh Maria Guadalupe. Tên gọi ấy bắt nguồn từ đây.

Khoảng giữa trưa, trước mặt Zumárraga, Juan Diego mở tấm tilma ra. Những bông hoa rơi xuống đất, và trên tấm vải thô hiện lên hình ảnh Đức Trinh Nữ. Vatican News ghi nhận rằng đức giám mục nhận ra đó là hoa hồng Castilla, một loại hoa không có ở Mexico. Đức giám mục tin, và ngôi nhà thờ nhỏ được xây lên.

🌹 Phó thác các ý nguyện của bạn cho Đức Maria với Kinh Hãy Nhớ trong Catho+ →

Hình ảnh cho ta thấy điều gì?

Tấm tilma là một chiếc áo choàng đơn sơ dệt bằng sợi thực vật thô, áo mặc hằng ngày của một người nghèo. Trên đó, hình ảnh cho thấy:

  • Một thiếu nữ mang nét mặt và y phục của người thổ dân, đầu hơi cúi xuống, hai tay chắp lại cầu nguyện.
  • Một tấm áo choàng xanh điểm đầy sao vàng.
  • Mặt trăng dưới chân, và một thiên thần đỡ Mẹ.
  • Một dải thắt lưng đen quanh eo, mà tiểu sử Juan Diego do Vatican công bố hiểu là dấu chỉ Mẹ đang mang thai.

Chi tiết cuối cùng ấy là trọng tâm của hình ảnh. Đức Maria không phải là trung tâm: Mẹ đang cầu nguyện, và Mẹ đang cưu mang Chúa Giêsu. Mẹ đến để mang Con mình đến với một dân tộc mới.

Vì sao hình ảnh ấy đánh động người thổ dân

Mười năm sau khi kinh đô Aztec thất thủ, các dân tộc bản địa ở Mexico đã chứng kiến cả thế giới của họ sụp đổ. Và Mẹ Thiên Chúa đã đến, không phải với một nhà quý tộc Tây Ban Nha, nhưng với một người trong số họ. Mẹ nói với ông bằng chính ngôn ngữ của ông, gọi ông với tất cả sự trìu mến, và tỏ mình ra với một gương mặt giống như họ.

Thánh Gioan Phaolô II đã nói về gương mặt lai của Đức Trinh Nữ Tepeyac, một gương mặt thuộc về cả hai dân tộc, bản địa và châu Âu. Trong tông huấn Ecclesia in America (1999), ngài gọi biến cố Guadalupe là một gương mẫu lớn về Tin Mừng được hội nhập văn hóa cách hoàn hảo: được loan báo theo cách mà một dân tộc có thể nhận ra là của chính mình (x. Ecclesia in America, số 11). Ngài thấy nơi Guadalupe khởi điểm của công cuộc truyền giáo cho toàn châu lục, vượt xa biên giới Mexico.

Hội Thánh mời chúng ta tin điều gì?

Guadalupe là điều Hội Thánh gọi là một mạc khải tư. Người Công giáo không buộc phải tin vào bất cứ cuộc hiện ra nào như tin vào Kinh Tin Kính: mọi điều cần thiết cho ơn cứu độ đã được ban cho chúng ta trong Chúa Giêsu Kitô. Các cuộc hiện ra được công nhận là một trợ giúp để sống đức tin ấy trọn vẹn hơn trong một thời điểm và một nơi chốn cụ thể (x. Sách Giáo Lý, số 67).

Dù vậy, ít có cuộc hiện ra nào được tôn vinh đến thế. Hội Thánh đã dành cho Guadalupe một ngày lễ với Thánh Lễ riêng, các Đức Giáo Hoàng đã cầu nguyện trước tấm tilma, và người đã được thấy Mẹ được tôn phong hiển thánh. Bạn có thể hoàn toàn an tâm yêu mến Đức Mẹ Guadalupe: Hội Thánh đã chấp thuận và khuyến khích lòng sùng kính này từ nhiều thế kỷ.

Thánh Juan Diego

Tên Nahuatl của ngài là Cuauhtlatoatzin, "chim đại bàng biết nói". Sinh năm 1474, ngài lãnh nhận Bí tích Rửa Tội khi đã trưởng thành, khoảng năm mươi tuổi. Ngài là một người khiêm nhường: trong trình thuật, ngài xin Bà sai một người quan trọng hơn, và Bà khẳng định rằng chính ngài là người Bà đã chọn.

Sau các lần hiện ra, được đức giám mục cho phép, ngài đến sống như một ẩn sĩ bên cạnh nhà nguyện lưu giữ hình ảnh. Ngài chăm sóc nhà nguyện và đón tiếp những khách hành hương đầu tiên cho đến khi qua đời năm 1548, và được an táng tại chính nhà nguyện đầu tiên ấy.

Thánh Gioan Phaolô II đã phong chân phước cho ngài năm 1990, và tôn phong hiển thánh ngày 31 tháng 7 năm 2002 tại Vương cung thánh đường Guadalupe, gọi ngài là vị thánh thổ dân đầu tiên của Châu Mỹ. Lễ kính ngài vào ngày 9 tháng 12, ngày của lần hiện ra đầu tiên (tại Hoa Kỳ là lễ nhớ tùy ý). Đọc thêm trên trang của ngài: Thánh Juan Diego Cuauhtlatoatzin.

Vương cung thánh đường và khách hành hương

Ngày nay, tấm tilma được lưu giữ tại Vương cung thánh đường Đức Mẹ Guadalupe, dưới chân đồi Tepeyac ở Thành phố Mexico, ngay nơi ngôi nhà thờ nhỏ được yêu cầu xây lên thuở ban đầu. Đây là một trong những đền thánh Công giáo đông khách viếng thăm nhất thế giới: theo Vatican News, mỗi năm có hơn 20 triệu người đến viếng.

Những ngày đông đúc nhất là quanh ngày 12 tháng 12. Năm 2025, chính quyền Thành phố Mexico đã ghi nhận gần 13 triệu khách hành hương trong những ngày quanh lễ. (Tại sao gọi là "vương cung thánh đường"? Bài viết của chúng tôi giải thích sự khác nhau giữa nhà thờ chính tòa, vương cung thánh đường và nhà thờ.)

Các tước hiệu và vai trò bổn mạng

  • Bổn Mạng Châu Mỹ. Trong Ecclesia in America (1999), Thánh Gioan Phaolô II đã kêu cầu Đức Thánh Maria Guadalupe là Bổn Mạng của toàn Châu Mỹ và Ngôi Sao của công cuộc truyền giáo đầu tiên và mới, và xin cử hành lễ kính Mẹ vào ngày 12 tháng 12 trên khắp châu lục.
  • Mexico. Mẹ được tôn kính là bổn mạng và Nữ Vương của Mexico. Năm 1754, Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XIV đã chấp thuận một Thánh Lễ và Kinh Nhật Tụng riêng cho lễ kính Mẹ ngày 12 tháng 12.
  • Philippines. Theo Hội đồng Giám mục Philippines (CBCP), năm 1935 Đức Giáo Hoàng Piô XI đã tuyên bố Mẹ là Bổn Mạng Thiên Quốc của Philippines. CBCP cũng đặt ngày 12 tháng 12 làm lễ nhớ buộc tại Philippines (2001) và tôn Mẹ là Bổn Mạng Bảo Vệ Sự Sống của Philippines (2002). (Nữ bổn mạng chính của Philippines là Đức Maria dưới một tước hiệu khác: Vô Nhiễm Nguyên Tội.)

Để biết vai trò bổn mạng vận hành thế nào, và những vị nào đã được một Đức Giáo Hoàng tuyên bố, hãy xem bài viết của chúng tôi về các thánh bổn mạng, hoặc ghé trang của Mẹ: Đức Mẹ Guadalupe.

Lễ ngày 12 tháng 12

Ngày 12 tháng 12 là ngày kỷ niệm hình ảnh hiện lên trên tấm tilma. Bậc lễ tùy theo từng quốc gia:

  • Tại Hoa Kỳ, đây là một lễ kính, với các bài đọc riêng. Khi ngày 12 tháng 12 rơi vào một Chúa Nhật Mùa Vọng, Chúa Nhật được ưu tiên.
  • Tại Mexico, đây là một lễ trọng, bậc lễ cao nhất.
  • Tại Philippines, đây là lễ nhớ buộc.

Ở những nơi khác, bạn hãy xem lịch phụng vụ của giáo phận mình. Lưu ý rằng lễ này luôn rơi vào Mùa Vọng, bốn ngày sau lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội (8 tháng 12). Lễ này thật hợp với mùa phụng vụ: hình ảnh cho thấy Đức Maria đang chờ đợi con mình, cũng như Hội Thánh đang chờ đợi lễ Giáng Sinh. Xem Mùa Vọng bắt đầu khi nào.

Người ta mừng lễ thế nào?

  • Las Mañanitas. Lúc nửa đêm, khi ngày 11 chuyển sang ngày 12 tháng 12, đám đông tại Vương cung thánh đường hát Las Mañanitas, bài hát mừng sinh nhật truyền thống của Mexico, dâng lên Đức Trinh Nữ, rồi tiếp theo là Thánh Lễ.
  • Hành hương. Đến Vương cung thánh đường ở Thành phố Mexico, và đến rất nhiều đền thánh, giáo xứ dâng kính Đức Mẹ Guadalupe trên khắp thế giới.
  • Tham dự Thánh Lễ ngày lễ. Cách đơn giản nhất để tôn kính Mẹ là đi dự Thánh Lễ ngày 12 tháng 12. Bạn có thể tìm nhà thờ và giờ lễ gần bạn trong Catho+.
  • Rồi đến chín ngày trước lễ Giáng Sinh. Bốn ngày sau lễ, vào ngày 16 tháng 12, Mexico bắt đầu chín buổi tối Las Posadas, còn Philippines bắt đầu chín Thánh Lễ Simbang Gabi.

Cầu nguyện với Đức Mẹ Guadalupe thế nào?

Không cần một công thức đặc biệt nào. Hãy nói với Mẹ như Juan Diego đã nói: cách đơn sơ, với những lo âu của bạn và những người bạn yêu thương, như người chú đau ốm của ông. Rồi hãy tin tưởng. Sau đây là bốn cách để bắt đầu.

Chuỗi Mân Côi

Cùng với Đức Maria, hãy chiêm ngắm cuộc đời Chúa Giêsu. Trong Mùa Vọng, Năm Sự Vui đặc biệt thích hợp: Thiên Thần Truyền Tin, Đức Maria Thăm Viếng, Chúa Giêsu Giáng Sinh. Chỉ một chục kinh thôi cũng đã là một lời cầu nguyện thật sự. Bài viết của chúng tôi chỉ cho bạn cách lần hạt Mân Côi, từng bước một.

Kinh Hãy Nhớ

Một lời kinh ngắn và cổ xưa của lòng tín thác, thật thích hợp để xin Đức Maria phù giúp:

Lạy Thánh Nữ Đồng Trinh Maria, là Mẹ rất nhân từ,
xin hãy nhớ xưa nay chưa từng nghe có người nào chạy đến cùng Đức Mẹ,
xin bầu chữa cứu giúp mà Đức Mẹ từ bỏ chẳng nhận lời.

Nhân vì sự ấy, con lấy lòng trông cậy than van chạy đến sấp mình xuống dưới chân Đức Mẹ
là Nữ Đồng Trinh trên hết các kẻ đồng trinh,
xin Đức Mẹ đoái đến con là kẻ tội lỗi.

Lạy Mẹ là Mẹ Chúa Cứu Thế,
xin chớ bỏ lời con kêu xin,
một dủ lòng thương mà nhận lời con cùng.

Amen.

Kinh Lạy Nữ Vương

Kinh kết thúc Chuỗi Mân Côi, gọi Đức Maria là "Mẹ nhân lành" và xin Mẹ cho chúng ta được thấy Chúa Giêsu. Bạn sẽ tìm thấy kinh này trong ứng dụng: Kinh Lạy Nữ Vương.

Tuần cửu nhật

Nhiều người dọn mình mừng lễ bằng chín ngày cầu nguyện, từ ngày 3 đến ngày 11 tháng 12, kết thúc vào ngày áp lễ 12 tháng 12. Bạn có thể đọc Tuần Cửu Nhật Kính Đức Mẹ trong Catho+, và bài Cách đọc tuần cửu nhật sẽ hướng dẫn bạn từng bước.

Lần hạt Mân Côi cùng Mẹ Maria trong Catho+

Catho+ hướng dẫn bạn lần Chuỗi Mân Côi từng hạt một, và tập hợp các kinh kính Đức Mẹ, từ Kinh Hãy Nhớ đến Kinh Lạy Nữ Vương, để bạn có thể tôn kính Đức Mẹ Guadalupe mỗi ngày, chứ không chỉ vào ngày 12 tháng 12.

Các hướng dẫn khác