Simbang Gabi: chín Thánh Lễ dọn mừng Giáng Sinh của người Philippines

Simbang Gabi: chín Thánh Lễ dọn mừng Giáng Sinh của người Philippines

Simbang Gabi là một tuần cửu nhật gồm chín Thánh Lễ mà người Công giáo Philippines tham dự để dọn mừng Chúa Giáng Sinh, mỗi ngày một Thánh Lễ, từ ngày 16 đến ngày 24 tháng 12, theo truyền thống là trước lúc rạng đông. Trong tiếng Tagalog, tên gọi này có nghĩa là "Thánh Lễ ban đêm". Tập tục này còn có hai tên tiếng Tây Ban Nha: Misa de Gallo, "Thánh Lễ Gà Gáy", và Misa de Aguinaldo, "Thánh Lễ Quà Tặng". Ngày nay, nhiều giáo xứ cũng có Thánh Lễ buổi tối, và các cộng đoàn người Philippines giữ tập tục này ở khắp nơi trên thế giới.

Bài viết này giải thích Simbang Gabi là gì, bắt nguồn từ đâu, được cử hành thế nào tại Philippines và ở nước ngoài, nên hiểu thế nào về niềm tin nổi tiếng "đủ chín lễ, được một điều ước", và làm sao để sống chín ngày này cho thật trọn vẹn.

Simbang Gabi là gì?

Simbang Gabi là một tuần cửu nhật mừng Chúa Giáng Sinh: chín ngày cầu nguyện dẫn đến một đại lễ. Nhưng thay vì cầu nguyện tại nhà, người ta đi dự Thánh Lễ, mỗi ngày, chín ngày liền. (Bạn chưa quen với tuần cửu nhật? Bài Cách đọc tuần cửu nhật sẽ giải thích chín ngày ấy bắt nguồn từ đâu.)

Năm 2019, khi cử hành Simbang Gabi tại Đền thờ Thánh Phêrô, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã diễn tả tập tục này cách rất đơn sơ: từ nhiều thế kỷ nay, Philippines có một tuần cửu nhật dọn mừng lễ Giáng Sinh, gọi là Simbang Gabi, "Thánh Lễ ban đêm".

Ba điều làm nên nét riêng của Simbang Gabi:

  • Giờ giấc. Tại Philippines, các Thánh Lễ theo truyền thống được cử hành rất sớm, thường vào khoảng 4 hoặc 5 giờ sáng, khi trời vẫn còn tối.
  • Đức Maria. Simbang Gabi được sống như một tuần cửu nhật kính Đức Trinh Nữ Maria. Cùng với Mẹ, Hội Thánh mong đợi ngày Con của Mẹ chào đời.
  • Cộng đoàn. Cả gia đình cùng nhau đi lễ, và nhà thờ thường đã chật kín trước khi chuông ngừng đổ. Sau Thánh Lễ, mọi người còn nán lại bên ngoài, bên những thức uống nóng và bánh gạo.

Simbang Gabi, Misa de Gallo, Misa de Aguinaldo: khác nhau thế nào?

Ba tên gọi này thường được dùng cho cùng chín Thánh Lễ ấy, nhưng mỗi tên có một nguồn gốc riêng:

  • Simbang Gabi ("Thánh Lễ ban đêm") là tên tiếng Tagalog, tên mà phần đông người Philippines dùng ngày nay.
  • Misa de Gallo ("Thánh Lễ Gà Gáy") là tên tiếng Tây Ban Nha, gợi lại giờ gà bắt đầu gáy. Tại Philippines, tên này có thể chỉ cả chuỗi chín Thánh Lễ, nhưng ngày nay thường chỉ dùng cho Thánh Lễ cuối cùng, ngày 24 tháng 12. Ở những nơi khác, tên này cũng được dùng cho Thánh Lễ Nửa Đêm Giáng Sinh.
  • Misa de Aguinaldo ("Thánh Lễ Quà Tặng") đến từ chữ aguinaldo, trong tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là quà Giáng Sinh. Đây cũng là tên của tập tục này tại Mexico và các nước nói tiếng Tây Ban Nha khác.

Simbang Gabi bắt nguồn từ đâu?

Không có một lịch sử duy nhất và chắc chắn về Simbang Gabi, và những câu chuyện được kể lại không phải lúc nào cũng trùng khớp với nhau. Sau đây là những điểm mà các nguồn đều đồng ý.

Từ Mexico đến Philippines

Tập tục này đến Philippines từ Mexico, qua các nhà truyền giáo thời Tây Ban Nha. Tại Mexico, theo truyền thống, tập tục có từ năm 1587, khi Đức Giáo Hoàng cho phép Thầy Diego de Soria, bề trên tu viện dòng Augustinô San Agustín Acolman, cử hành các Thánh Lễ mùa Giáng Sinh ngoài trời, vì nhà thờ không đủ chỗ cho đoàn người đông đảo. Tập tục đến Philippines cùng với các nhà truyền giáo từ Mexico sang vào thế kỷ XVII; năm 1669 là năm thường được nêu ra.

Cũng chính những Thánh Lễ ấy ở Mexico đã làm nảy sinh một tập tục chín ngày khác: Las Posadas, được giữ tại Mexico và phần lớn châu Mỹ Latinh vào cùng những buổi tối ấy, từ ngày 16 đến ngày 24 tháng 12. Hai tập tục giống như hai anh em họ hơn là hai anh em sinh đôi. Simbang Gabi chính là Thánh Lễ, trong nhà thờ; còn Las Posadas là một cuộc rước từ nhà này sang nhà khác, nhắc lại việc Đức Maria và Thánh Giuse đi tìm chỗ trọ ở Bêlem.

Tại sao trước lúc rạng đông?

Lời giải thích thường gặp nhất rất thực tế. Phần đông dân chúng làm ruộng hoặc đi biển. Nhà nông ra đồng từ trước khi mặt trời mọc để tránh cái nóng ban ngày, và đến chiều tối thì đã quá mệt để dự các buổi đọc kinh cửu nhật buổi tối vốn quen thuộc trong thế giới Tây Ban Nha. Vì thế, các linh mục dời Thánh Lễ lên sáng sớm, trước giờ làm việc. Người nông dân và ngư dân, được tiếng gà gáy đánh thức, đến nghe Tin Mừng và xin Chúa cho được mùa màng bội thu, cho được mẻ cá đầy, rồi mới lên đường làm việc.

Dần dần, chính giờ giấc ấy cũng mang một ý nghĩa. Hội Thánh dọn mừng Giáng Sinh giữa bóng tối mùa đông (ở Bắc bán cầu) và nói về Chúa Kitô như ánh sáng đến giữa tối tăm. Thức dậy khi trời còn đêm và đi bộ đến nhà thờ để đón chào ánh sáng ấy là Mùa Vọng được thể hiện cách cụ thể. Trong bài ca của ông Dacaria mà Hội Thánh đọc mỗi buổi sáng, Chúa Kitô là Vầng Đông từ trên cao viếng thăm chúng ta (Lc 1,78-79).

Được Hội Thánh gìn giữ và chuẩn nhận

Simbang Gabi là một việc đạo đức bình dân, nhưng luôn gắn bó mật thiết với phụng vụ của Hội Thánh, vì đó chính là Thánh Lễ. Năm 1953, các giám mục Philippines, nhóm họp trong Công Đồng Toàn Quốc lần thứ nhất của Philippines, đã chính thức xin Rôma cho phép tiếp tục tập tục Misa de Gallo, và Rôma đã chấp thuận.

Về sau, khi các thành phố lớn dần và giờ làm việc của người dân thay đổi, các giáo xứ ở Manila bắt đầu cử hành tuần cửu nhật cả vào buổi tối, để nhiều người hơn có thể tham dự. Chính vì thế mà tên "Simbang Gabi", Thánh Lễ ban đêm, được dùng cho cả Thánh Lễ rạng đông lẫn Thánh Lễ buổi tối.

🌟 Đọc Các Điệp Ca “Ôi” trong những ngày cuối cùng trước lễ Giáng Sinh với Catho+ →

Simbang Gabi được cử hành thế nào tại Philippines

Các Thánh Lễ rạng đông

Theo truyền thống, chuông nhà thờ đổ vang trong bóng tối để gọi mọi người đi lễ. Ở một số thị trấn nông thôn, một ban kèn đồng đi khắp nơi chơi nhạc Giáng Sinh một giờ trước Thánh Lễ, và ngày xưa, có những cha xứ đã đi từng nhà để đánh thức giáo dân. Thánh Lễ thường bắt đầu vào khoảng 4 hoặc 5 giờ sáng, có khi sớm hơn. Ở các nhà thờ lớn, người dự lễ tràn cả ra đường và quảng trường.

Ngày nay, nhiều giáo xứ cũng có Thánh Lễ buổi tối, thường là khá khuya. Giờ lễ mỗi giáo xứ mỗi khác, nên bạn hãy xem lịch của giáo xứ mình. Bạn có thể tìm nhà thờ và giờ lễ gần bạn trong Catho+.

Đèn parol

Từ tháng 12, nhà cửa, đường phố và nhà thờ ở Philippines rực sáng với những chiếc parol, đèn lồng hình ngôi sao. Chữ này đến từ tiếng Tây Ban Nha farol, nghĩa là "đèn lồng". Ngôi sao gợi nhớ Ngôi Sao Bêlem đã dẫn các Đạo Sĩ đến với Hài Nhi Giêsu. Theo một câu chuyện dân gian, ngày xưa người ta cầm đèn lồng để soi đường đến nhà thờ dự Simbang Gabi. Tỉnh Pampanga đặc biệt nổi tiếng với nghề làm đèn lồng.

Trong chín ngày này, bạn cũng sẽ thấy belén, tức hang đá Giáng Sinh, trong các nhà thờ, ngoài quảng trường và trong các gia đình.

Bibingka và puto bumbong

Sau Thánh Lễ rạng đông, cùng nhau ăn một bữa sáng đơn sơ bên ngoài nhà thờ là một truyền thống rất được yêu mến. Hai món quen thuộc nhất là:

  • Bibingka: bánh gạo được nướng bằng lửa cả bên trên lẫn bên dưới, nên mặt trên và mặt dưới đều cháy xém.
  • Puto bumbong: bánh gạo màu tím hấp trong ống tre, phết bơ, rắc dừa nạo và đường.

Người ta thường ăn kèm với salabat, một thức uống nóng pha gừng, hoặc với sô-cô-la nóng đặc sánh, tsokolate. Ngày nay, nhiều người mua bánh ở các quầy hàng gần nhà thờ rồi mang về nhà.

Simbang Gabi khắp nơi trên thế giới

Người Philippines định cư ở đâu, Simbang Gabi theo họ đến đó. Tại Hoa Kỳ, Canada, Ý và nhiều nơi khác, các cộng đoàn người Philippines quy tụ trong giáo xứ của mình suốt chín ngày, và ngày nay có nhiều người Công giáo không phải người Philippines cũng đến tham dự cùng họ.

  • Thường vào buổi tối. Bên ngoài Philippines, phần lớn các Thánh Lễ Simbang Gabi được cử hành vào buổi tối, thường từ ngày 16 đến ngày 24 tháng 12, hoặc từ ngày 15 đến ngày 23 tháng 12 để dành ngày 24 tháng 12 cho đêm Giáng Sinh. Một số giáo xứ vẫn giữ giờ lễ sáng sớm.
  • Một tập tục thật sự của giáo xứ. Chẳng hạn, năm 2024, Tổng Giáo phận Chicago đã liệt kê 55 giáo xứ có cử hành Thánh Lễ Simbang Gabi.
  • Những nét quen thuộc. Nhà thờ được trang trí bằng đèn parol, người ta hát những bài thánh ca Giáng Sinh của Philippines, đôi khi bằng tiếng Tagalog, và sau Thánh Lễ thường có một bữa ăn tại hội trường giáo xứ.
  • Tại Rôma. Simbang Gabi đã được cử hành trong Giáo phận Rôma từ nhiều năm, rồi đến ngày 15 tháng 12 năm 2019, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã cử hành Simbang Gabi với cộng đoàn người Philippines tại Đền thờ Thánh Phêrô, lần đầu tiên một vị giáo hoàng làm như vậy. Ngài cảm ơn những người Philippines sống xa quê hương vì đã chia sẻ đức tin của họ, và khích lệ họ tiếp tục làm những người, như ngài ví von cách dí dỏm, buôn lậu đức tin đến khắp mọi nơi.

Nếu bạn là người Philippines đang sống xa nhà, Simbang Gabi có thể là một cách thật đẹp để tìm lại đức tin mà bạn đã lớn lên cùng. Hãy tìm một giáo xứ gần bạn có cộng đoàn người Philippines, hoặc đơn giản là đi dự Thánh Lễ trong chín ngày ấy, dù bạn đang ở đâu.

Dự đủ chín lễ thì được toại nguyện?

Có lẽ bạn đã từng nghe: ai dự đủ chín Thánh Lễ thì điều ước sẽ thành sự thật. Đó là một niềm tin bình dân rất phổ biến, nhưng không phải là giáo huấn của Hội Thánh, và nó có thể âm thầm biến lời cầu nguyện thành một cuộc trao đổi: "Con dâng Chúa chín Thánh Lễ, Chúa ban cho con điều con xin."

Dù vậy, bên dưới niềm tin ấy vẫn có một điều đúng. Mang một ý nguyện tha thiết đến với Chúa suốt chín ngày, với đức tin và lòng kiên trì, chính là ý nghĩa của tuần cửu nhật, và chính Chúa Giêsu cũng mời gọi chúng ta xin, tìm và gõ cửa. Nhưng Thiên Chúa không phải là một cái máy bán hàng tự động, và tình yêu của Người không tùy thuộc vào việc chúng ta đi lễ đầy đủ không sót ngày nào. Như một tổng giáo phận đã nói khi giải thích về tập tục này, ơn lành không tùy thuộc vào số Thánh Lễ đã tham dự: điều quan trọng là những gì ở trong lòng mình.

Vậy hãy đi lễ với những ý nguyện của bạn, và đi với lòng tín thác. Nếu bạn phải vắng một ngày vì đau ốm, vì công việc hay vì phải chăm sóc ai đó, đừng nản lòng: cứ tiếp tục những ngày còn lại.

Làm sao để sống Simbang Gabi cho trọn vẹn

  • Mang theo một ý nguyện. Hãy chọn một người hay một nhu cầu để đồng hành suốt chín ngày, và dâng mỗi Thánh Lễ cho ý nguyện ấy.
  • Lắng nghe các bài đọc. Từ ngày 17 tháng 12, các bài Tin Mừng trong Thánh Lễ kể lại những biến cố dẫn đến ngày Chúa Giêsu giáng sinh: lời truyền tin cho ông Dacaria, cho Đức Maria và cho Thánh Giuse, và cuộc thăm viếng của Đức Maria. Chín ngày Thánh Lễ là chín ngày sống với những trang Tin Mừng ấy.
  • Cầu nguyện với Đức Maria. Simbang Gabi là một tuần cửu nhật kính Đức Mẹ. Hãy lần một chục Chuỗi Mân Côi trên đường đến nhà thờ, hoặc đọc Tuần Cửu Nhật Kính Đức Mẹ trong Catho+. Văn kiện Hướng dẫn về Lòng đạo đức bình dân và Phụng vụ của Hội Thánh coi Mùa Vọng là thời gian đặc biệt thích hợp để tôn kính Mẹ Thiên Chúa (Hướng dẫn, số 101).
  • Đọc Các Điệp Ca “Ôi”. Từ ngày 17 đến ngày 23 tháng 12, Hội Thánh kêu cầu Chúa Kitô bằng những danh hiệu lớn trong Kinh Thánh: Đấng Khôn Ngoan, Cội Rễ Giêsê, Chìa Khóa Đavít, Vầng Đông, Emmanuen (Hướng dẫn, số 103).
  • Dừng lại trước hang đá. Sau Thánh Lễ, hãy dành một chút thời gian trước hang đá (belén), với Kinh Trước Hang Đá.
  • Đi xưng tội. Nhiều giáo xứ có thêm giờ giải tội trước lễ Giáng Sinh. Đó là cách tốt nhất để dọn chỗ cho Chúa Giêsu.

Những câu hỏi thường gặp

Simbang Gabi diễn ra khi nào?

Hằng năm từ ngày 16 đến ngày 24 tháng 12, tức chín ngày trước lễ Giáng Sinh. Ngày tháng không thay đổi, dù rơi vào thứ mấy trong tuần. Các giáo xứ có Thánh Lễ buổi tối thường bắt đầu từ tối ngày 15 tháng 12 và kết thúc vào ngày 23 tháng 12.

Simbang Gabi có thay cho Thánh Lễ Giáng Sinh không?

Không. Chín Thánh Lễ này dọn mừng lễ Giáng Sinh, chứ không thay thế lễ ấy. Ngày lễ Giáng Sinh, 25 tháng 12, là lễ buộc, và người Công giáo vẫn đi dự một Thánh Lễ Giáng Sinh: Thánh Lễ vọng tối ngày 24 tháng 12, Thánh Lễ nửa đêm, hoặc Thánh Lễ ban ngày ngày Giáng Sinh.

Tôi có phải là người Philippines mới được đi không?

Hoàn toàn không. Simbang Gabi là Thánh Lễ, và ai cũng được đón chào. Nhiều giáo xứ bên ngoài Philippines cử hành Simbang Gabi cho toàn thể giáo xứ, và các cộng đoàn người Philippines rất vui được chia sẻ tập tục này.

Simbang Gabi có giống Las Posadas không?

Không, nhưng hai tập tục là anh em họ. Cả hai đều là tuần cửu nhật mừng Chúa Giáng Sinh từ ngày 16 đến ngày 24 tháng 12, cả hai đều ra đời từ các xứ truyền giáo của Tây Ban Nha, và cả hai đều có gốc rễ ở Mexico. Simbang Gabi là một chuỗi Thánh Lễ trong nhà thờ. Las Posadas, được giữ tại Mexico và phần lớn châu Mỹ Latinh, là một cuộc rước qua các ngả đường trong khu xóm, nhắc lại việc Đức Maria và Thánh Giuse đi tìm chỗ trú ở Bêlem.

Nếu tôi không thể dự đủ chín lễ thì sao?

Hãy dự được bao nhiêu thì dự. Simbang Gabi là một món quà để đón nhận, chứ không phải một bài kiểm tra phải vượt qua. Bạn cũng có thể giữ chín ngày này tại nhà, với một lời kinh ngắn mỗi tối trước hang đá hoặc với Các Điệp Ca “Ôi”.

Simbang Gabi liên quan gì đến Mùa Vọng?

Đó là Mùa Vọng ở lúc tha thiết nhất. Những ngày cuối cùng trước lễ Giáng Sinh là chặng cuối của mùa phụng vụ này, khi sự mong đợi càng thêm nồng nàn. Mời bạn đọc các bài Mùa Vọng bắt đầu khi nào? và, về những đại lễ khác kính Đức Mẹ trong tháng 12, Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội (ngày 8 tháng 12, lễ bổn mạng chính của Philippines) và Đức Mẹ Guadalupe (ngày 12 tháng 12).

Tìm nhà thờ và giờ lễ trong Catho+

Catho+ giúp bạn tìm nhà thờ và giờ lễ gần bạn, dù bạn đang ở đâu trên thế giới, và quy tụ các kinh nguyện Mùa Vọng và Giáng Sinh, từ Các Điệp Ca “Ôi” đến Kinh Trước Hang Đá, để bạn sống trọn vẹn chín ngày Simbang Gabi.

Các hướng dẫn khác