Katholieke gebeden: de basisgebeden die elke katholiek kent

Katholieke gebeden: de basisgebeden die elke katholiek kent

De katholieke basisgebeden zijn het Kruisteken, het Onze Vader, het Wees gegroet, het Eer aan de Vader en de Apostolische Geloofsbelijdenis. Daarnaast leren de meeste katholieken ook de Akte van Berouw, het Wees gegroet, Koningin, het Memorare, het Gebed tot de Engelbewaarder, het Gebed tot de H. Michaël en een gebed voor het eten. Die paar korte gebeden dragen een katholiek door heel het leven: je leert ze als kind, je bidt ze in de mis en in de rozenkrans, je fluistert ze aan een ziekenhuisbed en je bidt ze op een begrafenis.

Hieronder vind je ze allemaal voluit, met een korte uitleg over wat ze betekenen en wanneer je ze bidt. Verderop volgt een overzicht van gebeden voor elk moment: 's morgens en 's avonds, in verdriet, bij ziekte, op feestdagen en door het jaar heen.

Waarom gebeden vanbuiten leren?

Bidden is in de eerste plaats een gesprek met God, en je kunt altijd met Hem praten in je eigen woorden. Waarom zou je dan nog vaste gebeden leren?

Omdat er dagen zijn waarop de woorden niet komen. In vreugde, in angst, in verdriet of gewoon van vermoeidheid is een gebed dat je vanbuiten kent er voor jou, als een pad dat al platgetreden is. Je hoeft niets te verzinnen: je kunt steunen op woorden die miljoenen christenen voor jou gebeden hebben, en die de Kerk samen met jou bidt.

Geleerde gebeden verbinden ons ook. Een katholiek in Manilla, in Lagos, in Warschau en in Chicago kan samen het Onze Vader bidden, ieder in zijn eigen taal, en weten dat ze hetzelfde zeggen. En ze leren ons bidden: hoe trager je ze zegt, hoe meer ze je eigen gesprek met God vormen.

🙏 Alle gebeden op deze pagina, en nog veel meer, staan voluit in Catho+ →

De belangrijkste katholieke gebeden

Dit zijn de gebeden die elke katholiek kent, in de bewoording die Catho+ gebruikt. Ben je net begonnen, leer dan eerst de eerste vijf: ze vormen de ruggengraat van de rozenkrans en van het dagelijkse gebed.

1. Het Kruisteken

Het kortste gebed van allemaal, en het gebed waarmee bijna elk ander gebed begint en eindigt. Raak met je rechterhand je voorhoofd aan ("de Vader"), je borst ("en de Zoon"), je linkerschouder en dan je rechterschouder ("en de heilige Geest"). Met één gebaar belijd je je geloof in de heilige Drie-eenheid en teken je jezelf met het kruis van Christus. De Catechismus zegt eenvoudig dat de christen zijn dag, zijn gebeden en zijn werk begint met het kruisteken (vgl. Catechismus, 2157).

In de naam van de Vader,
en de Zoon,
en de heilige Geest.
Amen.

Bid het Kruisteken in Catho+

2. Het Onze Vader

Het gebed dat Jezus zelf zijn leerlingen leerde toen ze Hem vroegen hoe ze moesten bidden (Matteüs 6,9-13; Lucas 11,1-4). Het wordt gebeden in elke mis, in de rozenkrans en in het getijdengebed. In navolging van de vroegchristelijke schrijver Tertullianus noemt de Catechismus het gebed des Heren een samenvatting van heel het evangelie (vgl. Catechismus, 2761): in een paar regels prijst het God en vraagt het om zijn rijk, om ons dagelijks brood, om vergeving en om bescherming tegen het kwade.

Onze Vader, die in de hemel zijt,
uw naam worde geheiligd,
uw rijk kome,
uw wil geschiede
op aarde zoals in de hemel.

Geef ons heden ons dagelijks brood
en vergeef ons onze schulden,
zoals ook wij vergeven aan onze schuldenaren,
en breng ons niet in beproeving
maar verlos ons van het kwade.
Amen.

Bid het Onze Vader in Catho+

3. Het Wees gegroet

Het meest geliefde gebed tot de Moeder van God. De eerste helft bestaat uit woorden uit het evangelie volgens Lucas: de groet van de engel Gabriël aan Maria (Lucas 1,28) en de woorden van haar nicht Elisabet (Lucas 1,42). In de tweede helft vraagt de Kerk aan Maria om voor ons te bidden, nu en in het uur van onze dood. Het is het gebed dat je bij elke kraal van de rozenkrans herhaalt.

Wees gegroet, Maria, vol van genade,
de Heer is met u.

Gij zijt de gezegende onder de vrouwen,
en gezegend is Jezus, de vrucht van uw schoot.

Heilige Maria, Moeder van God,
bid voor ons, zondaars,
nu en in het uur van onze dood.
Amen.

Bid het Wees gegroet in Catho+

4. Het Eer aan de Vader

Een korte lofzang op de heilige Drie-eenheid, het soort gebed dat een "doxologie" heet (van het Griekse woord voor "woord van glorie"). Het sluit elk tientje van de rozenkrans af en elke psalm in het getijdengebed. Het vraagt niets: het geeft gewoon eer aan God, die altijd was en altijd zal zijn.

Eer aan de Vader,
en de Zoon,
en de heilige Geest,
zoals het was in het begin,
en nu en altijd,
en in de eeuwen der eeuwen.
Amen.

Bid het Eer aan de Vader in Catho+

5. De Apostolische Geloofsbelijdenis

Een geloofsbelijdenis is een samenvatting van wat christenen geloven (in het Latijn credo, "ik geloof"). De Catechismus legt uit dat de Apostolische Geloofsbelijdenis zo heet omdat ze terecht beschouwd wordt als een getrouwe samenvatting van het geloof van de apostelen, en dat ze de oude doopbelijdenis van de Kerk van Rome is (vgl. Catechismus, 194). Ze opent de rozenkrans. In de zondagsmis belijden katholieken meestal de langere Geloofsbelijdenis van Nicea.

Ik geloof in God, de almachtige Vader,
Schepper van hemel en aarde.

En in Jezus Christus, zijn enige Zoon, onze Heer,
die ontvangen is van de heilige Geest,
geboren uit de Maagd Maria,
die geleden heeft onder Pontius Pilatus,
is gekruisigd, gestorven en begraven,
die nedergedaald is ter helle,
de derde dag verrezen uit de doden,
die opgestegen is ten hemel,
zit aan de rechterhand van God, de almachtige Vader,
vandaar zal Hij komen oordelen
de levenden en de doden.

Ik geloof in de heilige Geest,
de heilige katholieke kerk,
de gemeenschap van de heiligen,
de vergeving van de zonden,
de verrijzenis van het lichaam
en het eeuwig leven.
Amen.

Bid de Apostolische Geloofsbelijdenis in Catho+

6. De Akte van Berouw

Een gebed van spijt over de zonde, dat je bidt bij de biecht nadat de priester je een boetedoening gegeven heeft, en 's avonds wanneer je op de dag terugkijkt. De Catechismus omschrijft berouw als een smart van de ziel en een afschuw van de begane zonde, samen met het voornemen niet meer te zondigen (vgl. Catechismus, 1451), en dat is precies wat dit gebed zegt. Er bestaan andere versies, met iets andere woorden; dit is de traditionele.

Mijn God, het spijt mij oprecht
dat ik U beledigd heb,
en ik verafschuw al mijn zonden
vanwege uw rechtvaardige straffen,
maar vooral omdat zij U beledigen, mijn God,
die geheel goed zijt en alle liefde waardig.
Ik neem mij stellig voor,
met behulp van uw genade,
niet meer te zondigen en de gelegenheden tot zonde te vermijden.
Amen.

Bid de Akte van Berouw in Catho+. Ga je binnenkort biechten? Onze gids over hoe je gaat biechten neemt je stap voor stap mee.

7. Het Wees gegroet, Koningin

In het Latijn bekend als het Salve Regina, is dit het gebed waarmee de rozenkrans traditioneel eindigt. Het is de roep van "ballingen, kinderen van Eva" die zich tot Maria als hun moeder wenden en haar vragen ons na de ballingschap van dit aardse leven Jezus te tonen. Het is teder, eerlijk over het verdriet, en vol hoop.

Wees gegroet, Koningin, Moeder van barmhartigheid;
ons leven, onze vreugde en onze hoop, wees gegroet.
Tot u roepen wij, ballingen, kinderen van Eva;
tot u smeken wij, zuchtend en wenend
in dit dal van tranen.
Welaan dan, onze voorspreekster,
sla op ons uw barmhartige ogen,
en toon ons, na deze ballingschap,
Jezus, de gezegende vrucht van uw schoot.
O goedertieren, o liefdevolle,
o zoete Maagd Maria.

V. Bid voor ons, heilige Moeder van God.
R. Opdat wij de beloften van Christus waardig worden.
Amen.

Bid het Wees gegroet, Koningin in Catho+

8. Het Memorare

De naam is het eerste woord in het Latijn: Memorare, "Gedenk". Het is een gebed van volkomen vertrouwen, voor de momenten waarop je hulp nodig hebt en niet meer weet waar je heen moet. Met het vertrouwen van een kind herinner je Maria eraan dat nog nooit iemand die bij haar zijn toevlucht zocht, in de steek gelaten werd.

Gedenk, o allermildste Maagd Maria,
dat het nog nooit gehoord is,
dat iemand die tot u zijn toevlucht nam,
uw hulp inriep en om uw bijstand smeekte,
door u in de steek werd gelaten.
Door dit vertrouwen aangemoedigd,
neem ik mijn toevlucht tot u, o Maagd der maagden, mijn Moeder.
Tot u kom ik, voor u sta ik,
zondig en bedroefd.
O Moeder van het mensgeworden Woord,
versmaad mijn smeekbeden niet,
maar verhoor mij in uw barmhartigheid.
Amen.

Bid het Memorare in Catho+

9. Het Gebed tot de Engelbewaarder

Vaak het allereerste gebed dat een kind leert, en een gebed dat veel volwassenen nooit meer loslaten. De Kerk leert dat over ieder van ons een engel waakt: de Catechismus haalt de heilige Basilius aan, die zegt dat naast elke gelovige een engel staat als beschermer en herder, om hem naar het leven te leiden (vgl. Catechismus, 336). De Kerk viert de Heilige Engelbewaarders op 2 oktober.

Engel van God, die mijn bewaarder zijt,
aan wie de goddelijke goedheid mij heeft toevertrouwd,
verlicht en bewaar mij deze dag,
bestuur en geleid mij.
Amen.

Bid het Gebed tot de Engelbewaarder in Catho+

10. Het Gebed tot de H. Michaël

Een gebed om bescherming tegen het kwaad, gericht tot de heilige aartsengel Michaël. Paus Leo XIII voerde het aan het einde van de negentiende eeuw voor de hele Kerk in, en tientallen jaren lang werd het aan het einde van de mis gebeden. In 1994 merkte de heilige Johannes Paulus II op dat het niet meer na de mis gebeden werd, maar vroeg hij iedereen het niet te vergeten en het te bidden om hulp in de geestelijke strijd (toespraak bij het Regina Caeli, 24 april 1994).

Heilige aartsengel Michaël,
verdedig ons in de strijd.
Wees onze bescherming tegen de boosheid en de listen van de duivel.
Wij smeken ootmoedig dat God hem zijn macht doet gevoelen,
en gij, vorst der hemelse legerscharen,
drijf Satan en de andere boze geesten
die tot verderf van de zielen over de wereld rondgaan,
door de goddelijke kracht in de hel terug.
Amen.

Bid het Gebed tot de H. Michaël in Catho+

11. Gebed voor het Eten

Het gezinsgebed aan tafel. Begin met een kruisteken, zeg samen deze paar woorden, en de maaltijd wordt een moment van dankbaarheid. Het is een van de eenvoudigste manieren om het gebed binnen te brengen in een gezin met kinderen.

Zegen ons, Heer,
en deze gaven
die wij gaan ontvangen
uit uw mildheid,
door Christus, onze Heer.
Amen.

Er is ook een minder bekend Gebed na het Eten, dat eindigt met een gebed voor de overledenen:

Wij danken U, almachtige God,
voor al uw weldaden,
die leeft en heerst
in de eeuwen der eeuwen.
Amen.

Mogen de zielen van de overleden gelovigen,
door de barmhartigheid van God,
rusten in vrede.
Amen.

Gebed voor het Eten en Gebed na het Eten in Catho+

12. Gebed tot de Heilige Geest

Een kort gebed om het licht en de kracht van de heilige Geest te vragen: voor een beslissing, een examen, een moeilijk gesprek, of gewoon voor je begint te bidden. Het is ook een mooi gebed om een vergadering of een les mee te openen.

Kom, Heilige Geest, vervul de harten van uw gelovigen
en ontsteek in hen het vuur van uw liefde.

V. Zend uw Geest uit en zij zullen geschapen worden.
R. En Gij zult het aanschijn der aarde vernieuwen.

Laat ons bidden:
God, Gij hebt de harten van uw gelovigen
onderricht door het licht van de heilige Geest.
Geef ons in diezelfde Geest waarlijk wijs te zijn
en ons altijd over zijn vertroosting te verheugen.
Door Christus, onze Heer.
Amen.

Bid het Gebed tot de Heilige Geest in Catho+

Gebeden voor elk moment van de dag

Ken je de basis, dan reikt de Kerk je gebeden aan voor elk uur.

  • 's Morgens: draag je hele dag aan God op voor hij begint. Onze gids over het katholieke morgengebed legt het Morgengebed uit en een eenvoudig ritueel.
  • 's Middags: neem even tijd voor het Engel des Heren, twee minuten om te gedenken dat God mens werd.
  • Om 15 uur: veel katholieken bidden de Rozenkrans van de Goddelijke Barmhartigheid op het uur van Christus' dood.
  • 's Avonds: kijk terug op de dag, dank God, vraag Hem om vergeving en vertrouw jezelf aan Hem toe. Zie onze gids over het katholieke avondgebed.

Gebeden naargelang je nood

Gebeden door het jaar heen

Ook het kerkelijk jaar heeft zijn eigen gebeden. In de Veertigdagentijd bidden veel parochies op vrijdag de Kruisweg. In de paastijd maakt het Engel des Heren plaats voor het vreugdevolle Koningin des Hemels. In de Advent, die vier zondagen voor Kerstmis begint, heeft Catho+ een Adventsgebed, en in de Filipijnen komen de gelovigen voor zonsopgang samen voor de Simbang Gabi. Wil je weten waar je in het jaar staat, lees dan onze gids over het liturgisch jaar.

Hoe begin je met dagelijks bidden?

Je hoeft niet elke dag alle gebeden van deze pagina te bidden. Begin klein, en houd vol:

  • Kies een vast moment en een vaste plek. Bij het opstaan, voor je de deur uitgaat, aan tafel, voor het slapengaan. Een gewoonte groeit het best als ze een vaste plaats in je dag heeft.
  • Begin met een paar minuten. Een kruisteken, een Onze Vader, een Wees gegroet en een Eer aan de Vader duren nog geen twee minuten. Dat is al bidden.
  • Bid traag. Je kunt beter één Onze Vader bidden en bij elke regel stilstaan dan tien in haast.
  • Voeg je eigen woorden toe. Vertel God na de vaste gebeden eenvoudig wat er in je hart leeft: je dank, je zorgen, de mensen die je liefhebt.
  • Bid samen met anderen. Met je kinderen, je partner, een vriend. Samen bidden helpt iedereen om vol te houden.

Leer je het aan kinderen? Begin met het Kruisteken, het Gebed tot de Engelbewaarder en het gebed voor het eten, daarna het Onze Vader en het Wees gegroet. Kleintjes leren door elke dag dezelfde woorden te horen, lang voordat ze alles begrijpen.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de vijf katholieke basisgebeden?

De meeste catechismussen en parochies beginnen met het Kruisteken, het Onze Vader, het Wees gegroet, het Eer aan de Vader en de Apostolische Geloofsbelijdenis. Samen vormen ze het grootste deel van de rozenkrans: ken je ze, dan kun je de rozenkrans bidden.

Waarom zeggen de gebeden "Gij" en "zijt"?

Dat zijn de traditionele bewoordingen, die veel katholieken als kind geleerd hebben en vandaag nog altijd bidden. Je vindt ook versies in hedendaagser Nederlands. Beide zijn goed: God luistert naar het hart, niet naar de grammatica. Catho+ gebruikt de woorden die de meeste Nederlandstalige katholieken vanbuiten kennen.

Moet ik de woorden precies zo zeggen?

Voor je persoonlijk gebed niet. Vergeet je een regel of gebruik je een iets andere versie, dan is je gebed even echt. Wanneer je samen bidt, in de mis of in een groep, helpt het wel om dezelfde woorden te gebruiken, zodat iedereen als één kan bidden.

Waarom bidden katholieken tot Maria en de heiligen?

Katholieken aanbidden Maria en de heiligen niet: aanbidding komt alleen God toe. We vragen hun om voor ons te bidden, zoals je een vriend zou vragen om voor je te bidden. Merk op dat het Wees gegroet, het Memorare en het Wees gegroet, Koningin vragen Maria alle drie om ons naar Jezus te leiden.

Mag ik deze gebeden bidden als ik niet katholiek ben?

Natuurlijk. Het Onze Vader, het Eer aan de Vader en de Apostolische Geloofsbelijdenis worden door veel christenen gedeeld, en iedereen die wil bidden, is welkom bij deze woorden. Voel je je aangetrokken tot het katholieke geloof, dan legt onze gids over hoe je katholiek wordt de eerste stappen uit.

Open de gebeden in Catho+

Catho+ heeft al deze gebeden en nog veel meer, van litanieën en novenen tot de rozenkrans en de Rozenkrans van de Goddelijke Barmhartigheid, voluit uitgeschreven, zodat je ze overal kunt bidden, alleen of met je gezin.

Meer gidsen